مقایسه دو سفرنامه از عصر صفویه: برادران شرلی و کمپفر

زمینه/ هدف: «آنتوان و روبرت شرلی»، در سال ۱۵۹۸ میلادی، از جانب دولت بریتانیا ماموریت یافتند تا شاه عباس اول را به جنگ با عثمانی برانگیزند و برای دولت متبوع خود امتیازات ویژه تجاری و سیاسی کسب کنند. سفرنامه برادران شرلی حاوی اطلاعات ارزشمندی در زمینه­های مختلف فرهنگ ایران است و جنبه های متفاوت اجتماعی، اخلاقی، سیاسی و فرهنگی روزگار شاه عباس را به تصویر می­کشد. «انگلبرت کمپفر»، سیاح آلمانی، هشتاد و پنج سال پس از برادران شرلی، در سال ۱۶۸۳ میلادی، به همراه هیاتی سوئدی – هلندی، به دستور پادشاه سوئد، با هدف برقراری روابط تجاری – سیاسی، در دوره حکومت شاه­ سلیمان (صفی دوم)، به ایران اعزام شد. ازآنجا که کمپفر، پزشک و دانشمند بود، و به هدف تحقیق به ایران آمد، توصیفاتش از سلسله مراتب اداری، نظام اجتماعی – اقتصادی و ساختار سیاسی و فرهنگی ایران به شیوه علمی بیان شده­است. روش/ رویکرد: این پژوهش در صدد است به شیوه کتابخانه­ای، برمبنای فن تحلیل محتوا، دیدگاه­های نویسندگان دوسفرنامه را که تقریبا به فاصله یک سده از یکدیگر، تصاویری را از روزگار اوج و حضیض صفویان ارائه داده­اند، بررسی، تحلیل و مقایسه­ کند. و وجوه شباهت و تفاوت­های دو اثر را از جنبه­های گوناگون بیان­ نماید.یافته ها/ نتایج: درنتیجه دیدگاه مشترک اروپائیان به جامعه مسلمان ایران صفوی و عدم درک درست از رفتار ایرانیان، وجه اشتراک، ونگاه سیاسی و استعماری برادران شرلی، برعکس آن، نگاه علمی، توصیفی و مردم­شناختی کمپفر، وجه افتراق دوسفرنامه است

کلیدواژه ها:

سفرنامه نویسی ، عصر صفویه ، برادران شرلی ، کمپفر