تحلیل اعتبارسنجی نظام برهانی ملاصدرا در اثبات مثل با تاکید بر آراء آیت الله جوادی آملی

این پژوهش با هدف ارزیابی نظام مند براهین چهارگانه ی ملاصدرا در اثبات هستی مثل افلاطونی و واکاوی نقدهای بنیادین آیت الله جوادی آملی بر آن ها صورت گرفته است. مسئله اصلی، بررسی میزان استحکام این ادله —شامل برهان های معرفت شناختی، حرکت، آثار در اجسام و ادراک—در مواجهه با انتقادات ساختاری فیلسوف معاصر است.ملاصدرا با تکیه بر اصولی چون اصالت وجود و تشکیک، مثل را جواهر مجرد و علل وجودی انواع طبیعی می داند. در مقابل، جوادی آملی با پذیرش اصل مثل، تقریرهای برهانی صدرا را به دقت نقد می کند. از نگاه وی، برهان های حرکت و آثار در اجسام تنها به اثبات یک مبدا مجرد کلی می انجامند و قادر به اثبات کثرت مثل برای هر نوع نیستند. همچنین در برهان معرفت شناختی، مسئله وحدت صورت عقلی با کثرت مسیرهای سلوک افراد ناسازگار می نماید.با روش تحلیلی-تطبیقی، این تحقیق نشان می دهد که اگرچه نقدهای مذکور ضعف هایی در صورتبندی برخی ادله آشکار می سازند، اما هسته اصلی نظریه با بازخوانی در پرتو اصول حکمت متعالیه—به ویژه تشکیک وجود و وحدت در عین کثرت—قابل دفاع است. در نتیجه، نقدهای جوادی آملی نه رد کلیت نظریه، بلکه تصحیحی درون ماندگار بوده و انسجام درونی و پویایی دستگاه فلسفی صدرایی را بیش تر نمایان می سازد.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، تحلیل فلسفی ، ادله مثل ، جوادی آملی ، ملاحظات ، وحدت در کثرت