مروری بر کاربست مداخلات لحظه ای بوم نگر مبتنی بر فناوری هوشمند در پیشگیری از خودکشی: دستاوردها، مسائل و دورنما

خودکشی یکی از معضلات عمده بهداشت عمومی است و سالانه بیش از ۷۰۰۰۰۰ نفر بر اثر خودکشی جان خود را از دست می دهند. دستورالعمل های مرسوم در پیشگیری از خودکشی تا به حال اثربخشی محدودی از خود نشان داده اند و در شناسایی و اثرگذاری بر پویایی ها و پیچیدگی های افکار و رفتار خودکشی ناکام مانده اند. مطالعه حاضر با هدف مرور نظام مند یافته ها و دستاوردهای حوزه ی مداخلات لحظه ای بوم نگر (EMIs) مبتنی بر فناوری هوشمند در پیشگیری از خودکشی، برشماری محدودیت ها و مسائل نظری و اجرایی این مداخلات، و طرح دورنمایی از کاربست آنها در کشور ایران انجام شده است. جستجوی جامعی در پایگاه های اطلاعاتی انگلیسی PubMed و PsycINFO و فارسی مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID) و نورمگز (Noormags) با استفاده از کلیدواژه های "Ecological Momentary Intervention"، "Suicide" و "Smart Technology" در بازه ی زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ انجام شد. داده ها با استفاده از رویکرد نظام مند برای شناسایی مضامین مشترک و شکاف های رایج در پیشینه ی پژوهشی برداشت و ترکیب شدند. با کاهش قابل توجه افکار و اقدام خودکشی که در مطالعات متعدد گزارش شده است، به نظر می رسد که مداخلات لحظه ای بوم نگر در ارائه ی حمایت و مراقبت لحظه ای روانشناختی موثر هستند. با این حال، ناهمگونی در طرح ها و نتایج مطالعات، نیاز به تدوین دستورالعمل های استانداردشده را برجسته می کند. افزوده شدن جنبه هایی مثل ارائه ی لحظه ای، دسترسی پذیری گسترده، فردی سازی مولفه های درمانی، انطباق پذیری بومی و مقرون به صرفگی، کارآیی مداخلات را در پیشگیری از خودکشی افزایش می دهند. همچنین کاربست این مداخلات در کشور ایران، با چالش های ویژه ای روبرو است که توجه به آن ها می تواند گره گشای پژوهش های آینده باشد.

کلیدواژه ها:

مداخله لحظه ای بوم نگر ، سنجش لحظه ای بوم نگر ، روش نمونه برداری تجربه ، فناوری هوشمند ، پیشگیری از خودکشی