تجربه زیسته نوجوانان از تاثیر الگوریتم های شبکه های اجتماعی بر کیفیت رابطه والد-فرزندی

تحولات فناورانه در سال های اخیر، به ویژه در حوزه ی شبکه های اجتماعی، نقش الگوریتم ها را در بازتعریف الگوهای ارتباطی خانواده ها پررنگ تر کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش پدیدارشناسی، به بررسی تجربه ی زیسته ی نوجوانان ایرانی از تاثیر الگوریتم های شبکه های اجتماعی بر کیفیت رابطه ی والد–فرزندی پرداخته است. مشارکت کنندگان ۱۴ نوجوان ۱۳ تا ۱۸ ساله با سابقه ی استفاده ی گسترده از پلتفرم هایی مانند اینستاگرام، یوتیوب و تیک تاک بودند که تغییراتی در روابطشان با والدین تجربه کرده اند. داده ها از طریق مصاحبه ی نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون (براون و کلارک، ۲۰۰۶) تحلیل شدند یافته ها نشان داد که الگوریتم های شبکه های اجتماعی از سه مسیر اصلی به تضعیف روابط خانوادگی منجر می شوند: ۱) تضعیف عزت نفس و شکنندگی هویت فردی نوجوان در پی مقایسه گری الگوریتمی، ۲) افزایش ناامنی عاطفی و تشدید تعارض های خانوادگی از طریق بازنمایی محتوای تنش زا، و ۳) استحاله رابطه ی والد–فرزندی در نتیجه ی گریز از نظارت، پنهان کاری هدفمند و اتکای هیجانی به شبکه های اجتماعی. نوجوانان اغلب خانواده را ناکارآمد در همدلی و حمایت تجربه کرده و به پلتفرم های آنلاین به عنوان پناهگاه روانی روی آورده اند. نتایج این پژوهش ابعاد پنهان و عمیق تاثیر الگوریتم ها بر هویت و ارتباطات نوجوانان را آشکار کرده و بر ضرورت ارتقای سواد رسانه ای خانواده ها، بازسازی اعتماد والد–فرزندی و مداخلات آموزشی در سطح فرهنگی و اجتماعی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

الگوریتم های شبکه های اجتماعی ، رابطه ی والد–فرزندی ، نوجوانان ، تجربه ی زیسته