تجربه پنداری وحی؛ بررسی ادله عبدالکریم سروش

وحی در نگاه مسلمانان القای مطالبی در قالب گزاره ها از جانب خداوند و دریافت و ابلاغ آن توسط پیامبر است. در این دیدگاه لفظ و معنای قرآن از آن خداست و پیامبر نقش پیام رسانی دارد بی آن که خود هیچ گونه دخل و تصرفی در لفظ و محتوای پیام داشته باشد. در مقابل این دیدگاه پاره ای از روشنفکران، وحی را تجربه دینی می دانند و بر آن اند که پیامبر در تولید وحی مدخلیت داشته است. عبدالکریم سروش از حامیان جدی این دیدگاه است و برای اثبات فاعلیت پیامبر در تولید وحی، دلایلی ارائه کرده است. این دیدگاه به دلیل پیامدهای ویرانگری که برای نظام اعتقادات دینی دارد، نیازمند تحلیل و نقد است. به همین جهت در این نوشتار به این پرسش پاسخ داده ایم که آیا دلایل دکتر سروش برای اثبات تجربه انگاری و فاعلیت پیامبر در فرایند تولید وحی از اتقان و استحکام کافی برخوردار است. برای رسیدن به پاسخ این سوال به روش کتابخانه ای به گردآوری ادله دکتر سروش از لابه لای آثار وی پرداخته و پس از آن به توصیف و تحلیل دیدگاه وی اهتمام کرده ایم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که هیچ یک از ادله هفتگانه دکتر سروش توان اثبات مدعای وی را ندارد.

کلیدواژه ها:

وحی ، تجربه دینی ، تبیین طبیعی وحی ، فاعلیت پیامبر ، فاعلیت بالتسبیب ، تجدد اراده