تحلیل کیفی مولفه های اثرگذار بر معماری معاصر ایران؛ با تاکید بر دوران گذار از مدرنیسم به پست مدرنیسم

تعامل مداوم میان سنت و مدرنیته همچنان جامعه ایرانی را شکل می دهد؛ پدیده ای که با دگرگونی های سریع اجتماعی و فرهنگی در عصر معاصر کشور، پیچیده تر شده است. در این بستر، معماری ایران دستخوش تغییرات چشمگیری شده که به ویژه در گذار از الگوهای سنتی به رویکردهای مدرن و پست مدرن نمایان است. تاثیر همزمان ارزش های سنتی، آرمان های مدرنیستی و انتقادات پست مدرنیستی، به منظره ای ناهمگون و اغلب مبهم در معماری منجر شده که بحران هویت جاری را نه تنها در فرم های معماری بلکه در سطح جامعه بازتاب می دهد. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی به بررسی عوامل تاریخی و اجتماعی-فرهنگی موثر بر تکامل معماری معاصر ایران می پردازد. با استفاده از تحلیل تاریخی، دوره های گذار کلیدی شناسایی و گفتمان میان تداوم و تغییر بررسی شده است. داده ها از طریق مرور منابع کتابخانه ای، اسناد آرشیوی و تحلیل آثار معماری از دوره های مختلف گردآوری گردیده اند. در مرحله تحلیل، کدگذاری تماتیک به عنوان بخش مرکزی روش شناسی مورد استفاده قرار گرفت. پس از گردآوری داده های کیفی، بخش های کلیدی متن شناسایی و کدگذاری باز برای برچسب گذاری واحدهای معنادار انجام شد و امکان ظهور مضامینی چون هویت، التقاط، اصالت، زمینه گرایی و سازگاری فراهم آمد. سپس، کدگذاری محوری به منظور بررسی روابط و الگوهای میان این مضامین به کار گرفته شد تا فهم عمیق تری از نحوه اثرگذاری عوامل درونی و بیرونی بر گفتمان معماری ایران حاصل شود. یافته ها نشان می دهد که با وجود تلاش ها برای بازگشت به ریشه ها و اصالت فرهنگی، گرایش های جهانی و تئوری های پست مدرن، روند دستیابی و بیان هویت منسجم معماری را پیچیده ساخته اند. تداوم کشمکش میان بهره گیری از الگوهای وارداتی و تقویت سنت های بومی، چالشی اساسی تلقی می شود. در نهایت، این پژوهش اهمیت روش های کیفی و کدگذاری نظام مند را در واکاوی گفتمان هویت نشان می دهد و درک ظریف تری از چگونگی حرکت معماری معاصر ایران میان تداوم، تغییر و چانه زنی معنایی ارائه می کند

کلیدواژه ها:

سنت ، مدرنیته ، پست مدرنیسم ، دوره گذار ، معماری معاصر ایران.