مدل سازی تاثیر تعارض منافع قدرت و منفعت عمومی بر تغییرات کاربری اراضی با تاکید بر مصوبات کمیسیون ماده پنج شهر تهران

در استقرار کاربری علاوه بر بعد طبیعی، بعد اقتصادی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بنگاه های اقتصادی بر اساس ویژگی های مکانی و طبیعی زمین در تصاحب موقعیت بهینه با یکدیگر رقابت می کنند. در این رقابت بنگاه دارای قدرت بیشتر و توان اقتصادی بالاتر، مکان بهینه تر را تصاحب می کند. این رقابت سبب افزایش ارزش اقتصادی زمین نسبت به موقعیت و ویژگی هایش می گردد. در نتیجه کاربری زمین تعریف شده بر زمین های پیرامونی اش تاثیر گذاشته و ارزش زمین را به نفع صاحبان قدرت تغییر می دهد. در این میان موضوع منفعت عمومی هم مطرح است، ارزش پنهانی که عامه مردم از آن بهره مند گردیده و در تعارض مستقیم با منافع قدرت قرار می گیرد. این تعارضات منجر به ناپایداری هایی می شود که تغییرات کاربری زمین را در معرض تهدیداتی قرار می دهد که تنها با مداخلات نهادهای ذی ربط در سراسر جهان از جمله کمیسیون ماده پنج در ایران به پایداری می رسد. در این مقاله با استفاده از روش پس کاوی اقدام به مدلسازی بهینه برای کاهش میزان تاثیرپذیری تغییر کاربری زمین در کمیسیون ماده پنج، از تعارضات میدان قدرت و عموم مردم شده است. در نتیجه پس از تنظیم شاخص های تغییر کاربری زمین و توجه به مقوله های رشد جمعیت و آینده پژوهی، مدل نظری با توجه به تغییر ساخت اجتماعی در کنار تغییر ساخت فضایی در کمیسیون ماده پنج ارائه گردیده و در نهایت مدل پیشنهادی و عملی تغییر کاربری زمین با درنظر گرفتن امکان تجدید نظر و با ماهیت چرخشی و رویکرد سیستمی در توسعه پایدار استخراج شده است.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری زمین ، منافع قدرت ، منفعت عمومی ، توسعه پایدار ، کمیسیون ماده پنج.