پیامدهای اجتماعی آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی بر هویت، تعامل و مسئولیت پذیری دانش آموزان

ورود فناوری های نوین به عرصه آموزش و پرورش همواره با پیامدهای گسترده اجتماعی و فرهنگی همراه بوده است، اما هوش مصنوعی به دلیل ماهیت هوشمند و تعاملی خود، تاثیرات عمیق تری بر ساختارهای بنیادین شخصیت و روابط انسانی در محیط های آموزشی دارد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل انتقادی پیامدهای اجتماعی استفاده از هوش مصنوعی در آموزش، با تمرکز ویژه بر سه مولفه کلیدی هویت دانش آموزی، تعاملات اجتماعی و حس مسئولیت پذیری است. این مطالعه از نوع مروری سیستماتیک بوده و با بررسی اسناد و مدارک علمی معتبر انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از یک سو با فراهم آوردن امکان یادگیری شخصی سازی شده و بازخوردهای فوری، می تواند به تقویت هویت تحصیلی و افزایش اعتماد به نفس کمک کند، اما از سوی دیگر، وابستگی بیش از حد به الگوریتم ها می تواند منجر به کاهش عاملیت انسانی و تضعیف هویت مستقل دانش آموز شود. در بعد تعاملات، اگرچه ابزارهای هوشمند فرصت های جدیدی برای کار گروهی و یادگیری مشارکتی فراهم می کنند، اما خطر جایگزینی روابط عاطفی معلم-شاگرد با تعاملات ماشینی و کاهش مهارت های ارتباطی چهره به چهره وجود دارد. همچنین در حوزه مسئولیت پذیری، چالش های اخلاقی نوین نظیر سرقت علمی، عدم شفافیت در تصمیم گیری های آموزشی و کاهش پاسخگویی فردی در برابر تکالیف مطرح می شود. نتایج این مقاله بیانگر آن است که برای بهره برداری بهینه از هوش مصنوعی، نیازمند تدوین چارچوب های اخلاقی دقیق و بازتعریف نقش های آموزشی هستیم تا ضمن ارتقای مهارت های شناختی، ابعاد اجتماعی و عاطفی دانش آموزان نیز در برابر آسیب های احتمالی محافظت شود و نسلی مسئولیت پذیر و دارای هویت مستقل تربیت گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، هویت دانش آموزی ، تعامل اجتماعی ، مسئولیت پذیری اخلاقی ، جامعه شناسی آموزش