ازدواج زودهنگام در بستر فرهنگ و ساختار اجتماعی: بررسی مروری عوامل موثر و پیامدهای آن بر کارکردهای خانواده

کودک همسری به عنوان یکی از چالش های پایدار اجتماعی و فرهنگی در جوامع درحال توسعه، در تعامل میان عوامل اقتصادی، فرهنگی، خانوادگی و ساختاری شکل گرفته و پیامدهای گسترده ای بر فرد و نهاد خانواده بر جای گذاشته است. این مطالعه با هدف تبیین جامعه شناختی مولفه های اجتماعی–فرهنگی موثر بر ازدواج در سنین پایین و بررسی پیامدهای آن بر استحکام خانواده انجام شد. پژوهش حاضر به روش مروری و کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام گرفت و با بررسی نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی، یافته های نظری و تجربی مرتبط استخراج و تحلیل شد. نتایج نشان داد که کودک همسری در سه سطح خرد، میانه و کلان بازتولید می شود؛ به طوری که ناپختگی هیجانی، فشارهای خانوادگی، هنجارهای سنتی، فقر، نابرابری و ضعف سازوکارهای حمایتی از عوامل اصلی تداوم این پدیده بودند. همچنین پیامدهایی همچون آسیب های روانی، اختلال در نقش پذیری، خشونت خانگی، ترک تحصیل، وابستگی اقتصادی، و بازتولید فقر ساختاری از مهم ترین آثار ازدواج زودهنگام گزارش شد که در نهایت موجب تضعیف استحکام خانواده و کاهش سرمایه اجتماعی می گردد. بر این اساس، تحلیل جامعه شناختی کودک همسری ضرورت اتخاذ راهبردهای چندسطحی در حوزه سیاست گذاری، آموزش و توانمندسازی اجتماعی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

کودک همسری ، عوامل اجتماعی–فرهنگی ، نابرابری ، خانواده ، پیامدهای اجتماعی ، استحکام خانواده