نقش انعطاف پذیری هیجانی و الگوهای عادت زناشویی در پیش بینی فرسودگی رابطه و قصد طلاق در زوجین شهر یزد

در سال های اخیر، موج جدیدی از پژوهش های خانواده محور نشان داده است که کیفیت تنظیم هیجان در زوجین و نحوه مواجهه آن ها با تکرار، روزمرگی و «عادت شدن» رابطه، نقشی کلیدی در تداوم یا فرسایش پیوند زناشویی ایفا می کند. انعطاف پذیری هیجانی به عنوان توانایی فرد برای تعدیل، تغییر و انطباق پاسخ های هیجانی با اقتضائات موقعیت، یکی از مولفه های اصلی سازگاری در روابط صمیمی معرفی شده است.(فادیلاه، ۲۰۲۵) در مقابل، الگوهای عادت زناشویی و دلزدگی تدریجی از زندگی مشترک، زمینه ساز فرسودگی رابطه، کاهش صمیمیت و افزایش قصد طلاق به ویژه در سال های میانی و متاخر ازدواج گزارش شده اند.(فراکوویاک، ۲۰۲۴) هدف پژوهش حاضر تدوین و آزمون یک مدل پیش بین ساختاری است که در آن، انعطاف پذیری هیجانی و الگوهای عادت زناشویی، فرسودگی رابطه (زوجی) و قصد طلاق را در زوجین شهر یزد تبیین می کنند. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد تحلیل معادلات ساختاری (SEM) انجام می شود. جامعه آماری شامل کلیه زوجین متاهل ساکن شهر یزد با حداقل پنج سال سابقه زندگی مشترک است. نمونه ای حدود ۳۵۰ زوج (۷۰۰ نفر) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای از محلات شهری، مراکز فرهنگی و مراکز مشاوره خانواده انتخاب خواهد شد. ابزارهای پژوهش عبارتند از؛ پرسشنامه انعطاف پذیری هیجانی؛مقیاس ۲۴ ماده ای، مقیاس دلزدگی/ملال زناشویی (نسخه بومی شده در ایران)، مقیاس فرسودگی زوجی و پرسشنامه قصد طلاق/گرایش به طلاق (نسخه ایرانی مبتنی بر شاخص قصد طلاق و تمایل به جدایی). داده ها با استفاده از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل خواهد شد. یافته های مورد انتظار بر اساس شواهد پژوهشی اخیر نشان می دهد که: (۱) انعطاف پذیری هیجانی بالاتر با دلزدگی زناشویی و فرسودگی رابطه پایین تر همراه است؛ (۲) الگوهای عادت زناشویی (افزایش یکنواختی، کاهش فعالیت های نو و اشتراک تجربه های جدید) فرسودگی رابطه و قصد طلاق را به طور مثبت پیش بینی می کنند؛ (۳) فرسودگی رابطه نقش میانجی بین انعطاف پذیری هیجانی / الگوهای عادت زناشویی و قصد طلاق دارد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات مبتنی بر افزایش انعطاف پذیری هیجانی زوجین، غنی سازی الگوهای تعاملی و پیشگیری از طلاق در نظام مشاوره خانواده ایران، به ویژه در شهر یزد، فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

انعطاف پذیری هیجانی ، عادت زناشویی ، دلزدگی زناشویی ، فرسودگی رابطه ، قصد طلاق ، زوجین شهر یزد