ارزیابی خدمت اکوسیستمی کاهش خطر سیلاب شهری (UFRM) با رویکرد دوره کوتاه مدت (۲ ساله)، مطالعه موردی: کلان شهر تبریز

وقوع سیلاب شهری می تواند باعث به زیر آب رفتن و از بین رفتن زیرساخت های شهری، تلفات جانی و مالی شدید و خسارات گسترده اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن شود. در این بین زیرساخت های آبی و سبز شهری نقش موثری در کاهش ریسک سیلاب شهری ایفاء می کنند. از این رو هدف این پژوهش ارزیابی نقش خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری کلان شهر تبریز با دوره بازگشت ۲ ساله می باشد. در این پژوهش با استفاده از داده های تصاویر ماهواره ای لندست، کاربری اراضی/ پوشش اراضی، هواشناسی، جدول بیوفیزیکی، GIS و نرم افزار InVEST به ارزیابی خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری تبریز پرداخته شده است. یافته ها نشان داد که در سال ۱۳۶۳ با دوره بازگشت ۲ ساله و در طی بارندگی ۱۵ دقیقه ای، حجم آب جذب و نگهداشته شده و میزان منفعت خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری به ترتیب ۴.۲۸ میلیون متر مکعب، ۱۰.۸۷ میلیون دلار، با بارندگی ۳۰ دقیقه ای ۳.۱۷ میلیون متر مکعب و ۸.۰۴ میلیون دلار و با بارندگی ۴۵ دقیقه ای ۲.۵۸ میلیون متر مکعب و ۶.۵۶ میلیون دلار، در سال ۱۳۸۱ با بارندگی ۱۵ دقیقه ای ۴.۳۷ میلیون متر مکعب و ۲.۰۱ میلیون دلار، با بارندگی ۳۰ دقیقه ای ۳.۲۱ میلیون متر مکعب ۱۴.۷۱ میلیون دلار و با بارندگی ۴۵ دقیقه ای ۲.۶۰ میلیون متر مکعب و ۱۱.۹۴ میلیون دلار و در سال ۱۴۰۱ با بارندگی ۱۵ دقیقه ای ۴.۶۵ میلیون متر مکعب و ۳۳.۲۵ میلیون دلار، با بارندگی ۳۰ دقیقه ای ۶.۱۵ میلیون متر مکعب و ۴۳.۹۶ میلیون دلار و با بارندگی ۴۵ دقیقه ای، ۵.۲۰ میلیون متر مکعب و ۱۴/۳۷ میلیون دلار برای تبریز بوده است. نتایج نشان داد که در کلان شهر تبریز به دلیل ناچیز بودن زیرساخت های سبز، این کاربری ها نقش چندانی در کاهش ریسک سیلاب شهری نداشته اند. در پتانسیل جذب و نگهداشت رواناب تبریز، کاربری اراضی/ پوشش اراضی در مقایسه با گروه هیدرولوژیکی خاک نقش بیشتری را داشته است. همچنین نتایج نشان داد که نقش خدمت اکوسیستمی کاهش ریسک سیلاب شهری تبریز نسبتا چشمگیر بوده است.

کلیدواژه ها:

ریسک سیلاب شهری ، خدمت اکوسیستمی ، کاهش ریسک سیلاب ، زیرساخت های آبی و سبز ، نرم افزار InVEST ، کلان شهر تبریز