تحلیل انتقادی برهان صدیقین ملاصدرا بر مبنای دو رویکرد

در میان براهین اثبات وجود خداوند، برهانی به نام «برهان صدیقین» وجود دارد که بر اساس مبانی حکما، برهانی اسد و اخصر  یعنی محکم ترین وکوتاه ترین راه برای اثبات خداوند است و در آن از غیر خداوند بر او استدلال نمی شود. ملاصدرا تقریری از برهان صدیقین بر مبنای اصالت وجود، وحدت تشکیکی وجود و امکان فقری موجودات اقامه کرده است و مدعی است که برهان او شرایط برهان صدیقین را دارد. اما تفسیرهای متعددی از برهان او ارائه شده و نقدهای مختلفی به آن وارد کرده اند از جمله اینکه این برهان بر خلاف ادعا، دارای مقدمات متعددی است. این مقاله تلاش کرده با بررسی و تحلیل برهان ملاصدرا بر اساس دو رویکرد او، یعنی وحدت تشکیکی وجود و وحدت شخصی وجود، این برهان را ارزیابی کند. این بررسی نشان می دهد که برهان صدیقین ملاصدرا بر مبنای رویکرد وحدت شخصی وجود به برهان مشروط یادشده نزدیک تر است. اما در این صورت برهان با اشکالات دیگری مواجه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، برهان صدیقین ، وحدت تشکیکی وجود ، وحدت شخصی وجود ، واجب الوجود