ارزیابی موانع موجود در مسیر استقرار نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران

خدمات ترویج به سمت یک نظام تکثرگرا مبتنی بر مکانیسم های متنوع ارائه خدمات و همچنین منابع مختلف بودجه اعم از دولتی و خصوصی در حال تکامل هستند. با توجه به اینکه در ایران سازه ­های زمینه­ ساز برای استقرار نظام ترویج تکثرگرا وجود داشته و کنشگران متنوع و متکثری در کشور مشغول به ارائه خدمات ترویجی هستند، اما به نظر می­ رسد که به دلیل وجود برخی موانع، تاکنون نظام ترویج تکثرگرا در کشور به خوبی پیاده ­سازی نشده است. بر این اساس، هدف از پژوهش حاضر ارزیابی وضعیت موجود موانع پیش روی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت پژوهش، جزء پژوهش های کمی می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران ترویج تمامی استان ها، روسای ادارات مدیریت هماهنگی ترویج استان ها و روسای دفاتر و معاونین موسسه آموزش و ترویج کشاورزی هستند (N=۲۲۷) که تعداد ۱۵۵ نفر از آن­ها با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. گردآوری داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق­ساخته انجام شد. به منظور تحلیل داده ها از تکنیک چندمتغیره مدل­ سازی معادلات ساختاری با رویکرد کوواریانس ­محور، آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن استفاده شد. نتایج نشان داد که تمام ۱۱ مانع مورد بررسی شامل موانع مربوط به روش و رهیافت ‎های ترویجی، مالی، تحقیقاتی و دانشگاهی، ساختاری، مخاطبان، محتوا (مدیریت دانش)، شناختی، قانونی و سیاست گذاری، آموزشی-مهارتی، نهادی (کنشگران) و زیرساختی-لجستیکی، از نظر شدت، بالای سطح متوسط قرار داشتند. همچنین، وضعیت کل موانع پیاده سازی نظام ترویج کشاورزی تکثرگرا در ایران نیز بالای سطح متوسط ارزیابی شد. همچنین به استناد نتایج در بستر موجود و در شرایطی که نظام نوین ترویج کشاورزی در کشور حاکم است و در میان موانع بررسی شده، موانع مالی برای برنامه های ترویجی نسبت به سایر موانع در وضعیت نامناسب تری قرار داشتند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ، ایران ، تکثرگرا ، کشاورزی ، موانع ، نظام ترویج