تحلیل الگوی فرایند تصمیم گندم کاران حوضه آبریز دریاچه ارومیه نسبت به پذیرش مدیریت تلفیقی آفت سن

سن گندم با نام علمی Eurygaster integriceps از راسته ناجوربالان و خانوادهScutelleridae، از مهم ترین آفات گندم محسوب می شود. هدف این پژوهش تحلیل الگوی فرایند تصمیم گندم ­کاران حوضه آبریز دریاچه ارومیه پیرامون پذیرش مدیریت تلفیقی آفت سن می باشد. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کمی است که با روش پیمایش انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه گندم­کاران حوضه­های آبریز رودخانه ­های نازلوچای، روضه­چای، شهرچای و باراندوزچای به تعداد ۳۰۰۰ نفر است. از این تعداد، یک نمونه ۱۲۰ نفری به روش تصادفی دردسترس برای شرکت در پژوهش انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخت بود که روایی آن توسط پنلی از متخصصان رشته­ های حشره­شناسی و ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه ارومیه تایید شد. برای تحلیل داده ­ها از آزمون همبستگی و رگرسیون خطی با نرم­افزار SPSS نسخه ۲۶ استفاده شد. نتایج نشان داد که ۷۵ درصد کشاورزان در مراحل اولیه فرایند تصمیم نوآوری (عدم آگاهی و آگاهی) قرار دارند و فقط ۵/۷ درصد از کشاورزان، مبارزه زیستی علیه آفت سن را در مزرعه خود اجرا و تصمیم به ادامه آن گرفته­اند. درجه پذیرش مبارزه زیستی علیه این آفت با عوامل نگرش کشاورزان به مدیریت تلفیقی آفت، میزان مراجعه آن ها به مراکز خدمات جهاد کشاورزی و سم­فروشی­ها، سطح سواد گندم کاران و فرزندان آن ها و فاصله تا دریاچه ارومیه رابطه معنا­داری داشت. حدود ۳۵ درصد از تغییرات درجه پذیرش مبارزه زیستی با سه عامل سطح تحصیلات گندم­کاران، میزان مراجعه به مرکز خدمات جهاد کشاورزی و فاصله تا دریاچه ارومیه تبیین شد. علاوه بر این، حدود ۵۵ درصد از کشاورزان در راستای مدیریت تلفیقی، ارقام زودرس و مقاوم به آفت سن گندم را در مزرعه خود انتخاب و به کار گرفته اند. در این زمینه، سایر کشاورزان در مراحل دانش، ترغیب و تصمیم قرار داشتند. متغیرهای تجربه زراعی، سن، تعداد فرزندان ساکن در روستا، میزان پیروی از هنجارهای نظام اجتماعی روستا و میزان جهان شهری بودن گندم­کاران رابطه معنا­داری با درجه پذیرش ارقام مقاوم و زودرس داشتند. حدود ۲۹ درصد از تغییرات درجه پذیرش این ارقام، توسط سه متغیر تعداد فرزندان ساکن در روستا، شبکه روابط خارج از روستا (با اثر منفی) و میزان پیروی از هنجارهای نظام اجتماعی روستا، تبیین شد. بر اساس یافته های پژوهش پیشنهادهای سیاست گذاری و ترویجی برای گسترش مدیریت تلفیقی آفت سن ارائه شد.

کلیدواژه ها:

آفت سن گندم ، پذیرش ، حوضه آبریز دریاچه ارومیه ، فرایند تصمیم نوآوری ، گندم کاران ، مبارزه زیستی ، مدیریت تلفیقی آفات