تجارت ابریشم در ایران عصر صفوی: تحلیل اقتصادی و تاثیر آن بر روابط تجاری ایران با کشورهای آسیای میانه و اروپا

تجارت ابریشم در عصر صفوی به عنوان شریان حیاتی اقتصاد ایران، نقشی چندلایه در توسعه داخلی و تثبیت جایگاه بین المللی کشور ایفا کرد. این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل تاریخی و رویکرد میان رشته ای، به واکاوی ابعاد اقتصادی، سیاسی و اجتماعی تجارت ابریشم می پردازد. مطالعه حاضر نشان می دهد که دولت صفوی با انحصاری کردن تولید و صادرات ابریشم، ضمن افزایش درآمدهای خزانه، موفق به ایجاد زیرساخت های گسترده ای نظیر کاروانسراها، بازارها و بنادر تجاری شد. نقش تجار ارمنی در ساماندهی شبکه های فراملی تجارت ابریشم و تعاملات گسترده با کمپانی های اروپایی، عاملی کلیدی در پیوند اقتصاد صفوی با اقتصاد جهانی بود. تحلیل مسیرهای تجاری شمالی، جنوبی و آسیای میانه نشان می دهد که موقعیت جغرافیایی ایران، آن را به حلقه ای محوری در راه ابریشم بدل ساخته بود. بااین حال، وابستگی شدید به درآمدهای ناشی از یک کالای استراتژیک، آسیب پذیری ساختار اقتصادی صفویان را در مواجهه با تحولات سیاسی و تغییرات بازار جهانی افزایش داد. یافته های پژوهش، تصویر جامعی از کارکرد چندبعدی تجارت ابریشم در ساختار اقتصادی، مالی و دیپلماتیک ایران صفوی ارائه می کند و نشان می دهد که ابریشم فراتر از یک کالای تجاری، به ابزاری برای قدرت یابی دولت صفوی در عرصه بین المللی بدل شده بود.

کلیدواژه ها:

اقتصاد صفوی ، تجارت ابریشم ، تجار ارمنی ، شبکه های تجاری بین المللی ، راه ابریشم