کندوکاوی انتقادی در چیستی و ماهیت نئولیبرالیسم

هدف از نگارش مقاله حاضر بررسی نظری و انتقادی نئولیبرالیسم است. نئولیبرالیسم فلسفه ای سیاسی و اقتصادی است که از دهه ۱۹۸۰ به بعد به شکلی چشم گیر، ساحت های مختلف زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داد. روش این پژوهش اسنادی بوده و بر اساس متون مختلف، به بررسی ماهیت نئولیبرالیسم و نقدهای وارده به آن پرداخته است. بر این اساس، در مقاله حاضر ابتدا ریشه های تاریخی نئولیبرالیسم بر اساس آراء متفکرانی چون فردریش فون هایک، فردریش فون میزس و میلتون فریدمن مورد بررسی قرار گرفته و سپس ویژگی های اساسی نظم نئولیبرال که عبارتند از: تاکید بر بازار آزاد، تکنولوژی، عدم مداخله دولت یا مداخله دولت به نفع بازار، آزادی های فردی و فردگرایی، رقابت گرایی، خصوصی سازی و سودجویی و حکمرانی سیاسی تحلیل شده اند. نتایج پژوهش نشان می دهد نئولیبرالیسم بر اساس منطق بازار ارزش های اجتماعی و اخلاقی را دگرگون کرده، فرمی از عقلانیت اقتصادی را توسعه داده که حسابگری اقتصادی را در هر حوزه ای بر سوژه تحمیل کرده، بار مسئولیت را از دوش ساختار به معنای دولت برداشته، و بر دوش فرد گذاشته، مصائب روانی چون افسردگی و استیصال را که ناشی از فردگرایی اقتصادی و رقابت جویی است، بر سوژه تحمیل کرده و در نهایت مصرف گرایی و کمیت گرایی را به تمامی حوزه های زندگی گسترش داده است.

کلیدواژه ها:

بازار آزاد ، رقابت گرایی ، سرمایه داری ، فردگرایی ، نئولیبرالیسم