تحلیل علم سنجی انتشارات مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی در کشورهای خاورمیانه طی سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۴

زمینه و هدف: آلودگی هوا به عنوان یکی از مهم ترین چالش های محیط زیستی و بهداشتی، بار بیماری های تنفسی را تشدید می کند. این مطالعه با هدف تحلیل علم سنجی انتشارات مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی در کشورهای خاورمیانه طراحی شد. روش بررسی: در این پژوهش علم سنجی، ۱۹۸۱۱ مدرک مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی (۲۰۰۳–۲۰۲۴) از پایگاه WoS استخراج و با نرم افزارهای VOSviewer و HistCite تحلیل گردید. یافته ها: روند صعودی بر انتشارات حاکم بود و متوسط نرخ رشد سالانه ۱۱ درصد تعیین شد. مجله Environmental Science and Pollution Research با انتشار ۴۶۷ مقاله (۲/۳ درصد) پیشتاز بود. ایران (۲۸/۳ درصد)، ترکیه (۲۷/۱ درصد) و عربستان سعودی (۱۴/۲ درصد) با انتشار بیش از ۶۹ درصد از تولید علم منطقه در صدر قرار داشتند. کشور ایران با ۱۱۱۹۳۰ استناد جهانی تاثیرگذارترین کشور منطقه در حوزه آلودگی هوا و بیماری های تنفسی شناخته شد. کشورهای خاورمیانه در موضوع مورد مطالعه با ۱۶۶ کشور همکاری داشتند که در راس آنها آمریکا با ۲۹۴۸ همکاری (۱۴/۹ درصد) بود. با حضور ۶۰۸۱۴ نویسنده ۱۲ شبکه همکاری تشکیل و خوشه ها و نویسندگان تاثیرگذار تعیین شدند. با تحلیل هم رخدادی واژگان نیز ۷ خوشه پژوهشی مهم شناسایی و معرفی شد. نتیجه گیری: پژوهش حاضر روندهای کیفی و کمی پژوهش های مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی در خاورمیانه را آشکار ساخت. برای تبدیل ظرفیت های پژوهشی به تاثیرات پایدار بر سلامت عمومی و روندهای سیاست گذاری، اولویت بخشی به ارتقای کیفیت مطالعات، تقویت شبکه های همکاری علمی و طراحی سازوکارهایی برای ترجمه نتایج پژوهشی به سیاست های عملی ضروری است.

کلیدواژه ها:

Air pollution ، Respiratory diseases ، Middle East ، Scientometric analysis ، Collaboration networks ، آلودگی هوا ، بیماری های تنفسی ، کشورهای خاورمیانه ، علم سنجی ، شبکه های همکاری