مروری نظام مند بر شناسایی و تحلیل ریسک های HSE در پروژه های ساخت وساز شهری با تکیه بر چارچوب PMBOK

پروژه های ساخت وساز شهری به دلیل تنوع فعالیت ها، حضور گسترده نیروی انسانی و استفاده از تجهیزات سنگین، با ریسک های متعدد سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) روبه رو هستند. مدیریت این ریسک ها نیازمند رویکردی یکپارچه و سیستماتیک است تا امکان شناسایی، تحلیل و اولویت بندی تهدیدها فراهم شود. این پژوهش با استفاده از مرور نظام مند کوتاه (Scoping Review) و بررسی ۱۱ مطالعه کلیدی داخلی و بین المللی طی سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. هدف، شناسایی مهم ترین ریسک های HSE در پروژه های ساخت وساز شهری و تحلیل آن ها بر اساس حوزه های دانش PMBOK بود. داده ها از مطالعات منتخب گردآوری و با روش های کمی و کیفی، مدل سازی ریسک و ابزارهای زمان بندی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد ریسک های ایمنی مانند سقوط از ارتفاع، برخورد با تجهیزات و حوادث ناشی از ماشین آلات پرتکرارترین تهدیدها هستند. در حوزه بهداشت، آلودگی هوا، گردوغبار و مواجهه با عوامل زیان آور بیشترین اهمیت را دارند. ریسک های محیط زیست همچون آلودگی صوتی، پسماند و آسیب به زیست بوم های محلی نیز از چالش های برجسته محسوب می شوند. افزون بر این، مشکلات سازمانی شامل ضعف هماهنگی تیم ها و کمبود آموزش، نقش مهمی در تشدید سایر ریسک ها دارند. تحلیل هم پوشانی ریسک ها با حوزه های PMBOK نشان داد که آموزش هدفمند کارکنان، مدیریت منابع انسانی، استفاده از چارچوب های استاندارد و به کارگیری روش های تحلیلی ترکیبی، می تواند به کاهش تهدیدها و بهبود تصمیم گیری مدیران پروژه منجر شود. در نهایت، نتایج مطالعه بر ضرورت رویکرد سیستماتیک برای مدیریت ریسک های HSE در پروژه های ساخت وساز شهری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، HSE ، ساخت وساز شهری ، PMBOK ، مرور نظام مند