اعتراف در سایه اختلاف؛ حضرت علی (ع) در روایت مخالفان

این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه مخالفان حضرت علی (ع) در دوران حیات ایشان، به ویژه از منظر تاریخی و تحلیلی، انجام شده است. تمرکز اصلی آن بر تحلیل مواضع گروه هایی چون اهل شورا، خلفای راشدین، امویان، خوارج و کفار قریش است، که هر یک به نوعی با حضرت علی (ع) تقابل سیاسی، اعتقادی یا نظامی داشتند. اهمیت این موضوع از آن روست که شناخت جایگاه حضرت علی (ع) تنها از طریق بررسی دیدگاه موافقان کامل نمی شود؛ بلکه تحلیل نگاه مخالفان، به ویژه در لحظاتی که به فضایل ایشان اذعان کرده اند، می تواند تصویری دقیق تر و چندسویه تر از شخصیت ایشان ارائه دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که حضرت علی (ع)، حتی در میان مخالفان سرسخت، چهره ای بود که نمی شد از عظمتش چشم پوشید. اهل شورا، با وجود رقابت سیاسی، به علم، سابقه و نزدیکی ایشان به پیامبر (ص) اذعان داشتند. خلفای راشدین، در موارد متعدد، از دانش و عدالت حضرت علی (ع) بهره می بردند. امویان، با وجود دشمنی سیاسی، در گفتار یا رفتار، به شجاعت و زهد ایشان اعتراف کردند. خوارج، با آن که حضرت علی (ع) را تکفیر کردند، در گفتار خود او را زاهد، عادل و بی نیاز از دنیا دانستند. حتی کفار قریش، پیش از اسلام، حضرت علی (ع) را نماد شجاعت و وفاداری می دانستند. این مجموعه شواهد، نشان می دهد، که حقیقت شخصیت حضرت علی (ع) چنان نافذ بود، که در میان خصومت نیز راه خود را به دل ها باز می کرد.

کلیدواژه ها:

حضرت علی (ص) ، پیامبر اکرم (ص) ، خلفای راشدین ، اهل شورا ، خوارج ، امویان