تاثیر محلول پاشی با پوترسین بر برخی پارامترهای مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی ریحان (Ocimum basilicum L.) تحت شرایط تنش خشکی

چکیدهسابقه و هدف: تنش خشکی به عنوان یکی از اصلی ترین تنش های غیرزیستی، رشد و عملکرد گیاه را با تاثیر بر فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مختلف، مانند یکپارچگی غشا، رنگدانه های فتوسنتزی، تنظیم اسمزی، روابط آب، بسته شدن روزنه ها و کاهش فعالیت فتوسنتزی کاهش می دهد. ریحان (Ocimum basilicum L.) یکی از گونه های خانواده Lamiaceae است که به دلیل داشتن طیف گسترده ای از خواص دارویی به خوبی شناخته شده است . این گیاه به طور سنتی برای استفاده از آن برای اهداف آشپزی و عطرسازی شناخته شده است. پلی آمین ها گروهی از ترکیبات آلی پلی کاتیونی با وزن مولکولی کم و دارای دو یا چند گروه آمینی هستند و تقریبا در تمام موجودات زنده یافت می شوند. اثر کلی پوترسین، نه تنها در فرآیندهای رشد و نمو گیاهان شرکت می کند، بلکه به تحمل در برابر تنش های غیرزیستی مختلف مانند شوری، خشکی، دمای بالا و سرما کمک می-کند. مواد و روش ها : این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت گلدانی در محدوده گلخانه آموزشی و پژوهشی گروه علوم باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال ۱۳۹۶ اجرا شد. فاکتور اول تنش خشکی در سه سطح (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله شروع رشد زایشی و قطع آبیاری در ۵۰ درصدگلدهی) و فاکتور دوم محلول پاشی با پوترسین در سه غلظت (۰، ۱ و ۲ میلی مولار) در تیمار شاهد اسپری برگی با آب مقطر انجام شد.یافته ها:نتایج بدست آمده نشان داد که در شرایط تنش خشکی پارامترهای رشدی مانند ارتفاع بوته، وزن وخشک ساقه، تعدادبرگ، پارمترهای فیزیولوژیکی مانند رنگیزه های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ کاهش و میزان نشت یونی و پرولین افزایش یافتند در مقابل محلول پاشی با پوترسین موجب بهبود پارامترهای رشدی و کاهش میزان نشت یونی گردید. به طوری که بیشترین میزان ارتفاع بوته (۱۶/۶۰ سانتی متر) وزن تر شاخساره (۳۳/۱۷)، میزان کلروفیل کل (۱۱ میلی گرم در گرم وزن تر) در تیمار بدون تنش و محلول پاشی با غلظت ۲ میلی مولار پوترسین بدست آمد، و کمترین میزان این صفات در تیمار قطع آبیاری در ابتدایی رشد زایشی و بدون محلول پاشی با پوترسین مشاهده گردید. بعلاوه بیشترین میزان پرولین (۵۱/۲ میکرو مول بر وزن تر) و نشت یونی (۵۶/۳۷ درصد) بترتیب در تیمار قطع آبیاری در شروع رشد زایشی و محلول پاشی با غلظت ۲ میلی مولار پوترسین و بدون محلول پاشی حاصل شد. نتیجه گیری: بر اساس نتایج بدست آمده تنش خشکی بویژه در شروع رشد زایشی موجب کاهش پارامترهای رشدی و فیزیولوژیکی گردید. از طرفی بکار بردن پوترسین بصورت محلول پاشی از تاثیر مثبت بر رنگیزه های فتوستزی و تنظیم اسمزی موجب بهبود پارامترهای رشدی و فیزیولوژیکی گردید.

کلیدواژه ها:

پارامترهای رشدی ، ریحان ، تنظیم کننده های رشد ، تنش های غیر زیستی