تاثیر آفت کش های شیمیایی بر پویایی جمعیت، غنای گونه ای و تنوع زیستی علف های هرز و عملکرد گندم زمستانه

رقابت بین گندم (Triticum aestivum) و علف­هرز از مهم ترین محدودیت های تولید جهانی این گیاه محسوب می­شود و راهکارهای مدیریتی بشر برای مدیریت آفات و علف های­هرز سبب نابودی تنوع زیستی بوم­نظام­های کشاورزی شده است. به منظور مطالعه تاثیر مدیریت شیمیایی بر جمعیت علف های هرز و عملکرد گندم زمستانه، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال های زراعی۹۲- ۱۳۹۱ و ۹۳- ۱۳۹۲ اجرا شد. عوامل آزمایش شامل آفت کش در سه سطح (شاهد محلول پاشی با آب، حشره­کش عمومی دلتامترین و حشره­کش اختصاصی سن گندم فینیتریتیون) و علف کش در چهار سطح (شاهد محلول پاشی با آب، علف کش پهن­برگ کش توفوردی، علف کش باریک برگ کش تاپیک و تلفیق دو علف کش توفوردی + تاپیک) بودند. تجزیه و تحلیل داده­ها نشان داد که در هر دو سال آزمایش تاثیر علف کش بر تراکم و وزن خشک علف های­هرز پهن­برگ و کل علف های­هرز معنی­دار بود، اما تیمارهای آفت کش بر تراکم و وزن خشک علف های­هرز تاثیر معنی­داری نداشتند. همچنین در هر دو سال زراعی، کاربرد مخلوط علف کش کلودینافوپ پروپارژیل + توفوردی، بیشترین تاثیر را در کاهش تراکم و وزن ­خشک علف های­هرز پهن­برگ و کل علف های­هرز نشان داد. بالاترین شاخص تنوع شانون در سال زراعی ۹۲- ۱۳۹۱ در تیمارهای بدون علف کش دیده شد که تفاوت معنی­داری با سایر تیمارها داشت. در سال زراعی ۹۳- ۱۳۹۲ نیز بیشترین شاخص تنوع شانون در شاهد و کمترین شاخص تنوع زیستی در تیمارهای استفاده تلفیقی از هر دو علف کش مشاهده شد. به نظر می­رسد که تلفیق دو نوع علف کش علاوه بر وزن خشک و تراکم، بیشترین تاثیر را بر تنوع گونه­ای علف های هرز نیز داشته است. اثر علف کش در هر دو سال و همچنین اثر آفت کش فقط در سال زراعی ۹۳- ۱۳۹۲ بر عملکرد گندم معنی­دار بود. کاربرد آفت کش ها باعث افزایش معنی دار عملکرد دانه شد، اما با افزایش تراکم و وزن خشک علف های هرز، عملکرد دانه گندم کاهش یافت. علف کش ها موجب تغییر در ساختار جمعیتی علف های هرز شده و کاهش شاخص های تنوع زیستی آن ها را به دنبال داشتند. در هر دو سال آزمایش، بین عملکرد گندم و غنای گونه ای علف های هرز و همچنین شاخص تنوع شانون، همبستگی منفی و معنی داری مشاهده شد.

کلیدواژه ها:

حشره کش ، علف کش ، کشاورزی رایج