بررسی رشد، عملکرد و کیفیت زعفران در پاسخ به تاریخ کاشت و زمان اولین آبیاری در منطقه نصرآباد از توابع شهرستان تربت جام

به منظور بررسی اثرات تاریخ کاشت و زمان اولین آبیاری بر رشد، عملکرد و کیفیت گیاه زعفران (Crocus sativus L.) تحت شرایط آب و هوایی منطقه نصرآباد از توابع شهرستان تربت جام واقع در استان خراسان رضوی، آزمایشی در سال های زراعی ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ به صورت کرت های خرد شده بر مبنای طرح بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از تاریخ کاشت در ۶ سطح (اول خرداد، پانزده خرداد، اول تیر، پانزده تیر، اول مرداد و پانزدهم مرداد ماه) بعنوان فاکتور اصلی و تیمار زمان اولین آبیاری در سه سطح که شامل آبیاری پس از کاشت، آبیاری در ۳۰ مرداد ماه و آبیاری بر اساس عرف منطقه در ۱۵ مهر ماه (شاهد) به عنوان فاکتور فرعی بودند. صفات مورد مطالعه در این آزمایش شامل تعداد گل در هکتار، وزن تر گل، وزن تر کلاله، وزن خشک کلاله که در هر دو سال آزمایش مورد بررسی قرار گرفتند و در سال دوم آزمایش صفات کیفی زعفران شامل پیکروکروسین، سافرانال و کروسین اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد با تاخیر در انجام کاشت و همچنین انجام آبیاری پس از هر تاریخ کاشت عملکرد و اجزاء آن کاهش یافت. به ترتیب در سال اول و دوم آزمایش بیشترین تعداد گل در متر مربع (۴۱/۱۶ و ۳۵/۴۹) ، بیشترین عملکرد گل تر (kg/ha ۶۰/۴۷ و ۷۳/۱۲۷)، بیشترین عملکرد کلاله تر (kg/ha ۰۹/۴ و ۹۵/۱۲) و بیشترین عملکرد کلاله خشک (g/ha ۷۱۴ و ۲۸۴۱) در ترکیب تاریخ کاشت اول خرداد با آبیاری ۳۰ مرداد ماه به دست آمد. هیچ کدام از تیمارهای مورد مطالعه بر روی مقدار کروسین اثرات معنی داری نشان ندادند. بیشترین مقدار پیکروکروسین (mg/g ۳۳/۱۱۱) و سافرانال (mg/g ۷۷/۵۳) در تیمار آبیاری ۳۰ مرداد ماه به دست آمد و با تاخیر در تاریخ کاشت، مقدار پیکروکروسین کاهش یافت و بیشترین مقدار پیکروکروسین در تاریخ کاشت اول خرداد تا اول تیر ماه مشاهده شد. بنابراین در منطقه مورد آزمایش برای تولید زعفران با کیفیت و عملکرد بالا می توان تاریخ کاشت اول خرداد تا پانزدهم تیرماه به همراه آبیاری در تاریخ ۳۰ مرداد ماه و عدم آبیاری پس از کاشت را توصیه نمود.

کلیدواژه ها:

تاریخ کاشت ، تعداد گل ، کیفیت کلاله ، عملکرد کلاله تر و خشک