تحلیل فضایی جمعیت سالمند در شهر قائمشهر

از مهم ترین چالش های اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی قرن بیست ویکم می توان به پدیده ی افزایش جمعیت سالمندان اشاره کرد. این مقاله با هدف تحلیل فضایی نماگرهای جمعیتی سالمندان در محله ­های شهر قائمشهر تهیه شده است. روش تحقیق مطالعه حاضر توصیفی - تحلیلی و بر اساس هدف کاربردی می ­باشد. داده­ های خام از بلوک ­های آماری شهر قائمشهر در سال­های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ استخراج شده اند. برای بررسی وضعیت سالمندان در محله ­های ۲۰ گانه شهر قائمشهر از شاخص های نسبت سالمندی، نسبت وابستگی سالمندی، شاخص سالمندی، شاخص پیری استفاده شده و برای تحلیل فضایی شاخص ­های جمعیت سالمند از نرم­ افزار Arc Gis و از روش ­های لکه­ های داغ و خودهمبستگی فضایی موران بهره گرفته شده است. با بررسی هرم سنی شهر قائمشهر در سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ مشخص شده که نسبت جمعیت سالمند به سایر گروه ­های سنی در دوره اخیر بیشتر شده است. محله­ های ۲، ۱۸، ۹ و ۳ به ترتیب بیشترین میزان نرخ رشد جمعیت سالمند طی سال ­های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ را دارند. نرخ رشد جمعیت سالمند کل شهر نیز ۴/۱۸ درصد می­ باشد.شاخص­های مورد مطالعه دارای الگوی فضایی خوشه­ای در سطح شهر بوده و مقادیر آن­ها در سطح محله­های مرکزی بیشتر از محله­ های پیرامونی می­باشند.با توجه به یافته های پژوهش، ضروری است که مدیران شهری و سیاست گذاران، توزیع فضایی سالمندان را در فرآیند برنامه ریزی لحاظ کنند. همچنین، اتخاذ سیاست هایی برای افزایش دسترسی سالمندان به خدمات شهری، فضاهای عمومی، امکانات رفاهی و حمل ونقل عمومی از اهمیت بالایی برخوردار است.

کلیدواژه ها:

تحلیل فضایی ، الگوی فضایی ، جمعیت سالمند ، شاخص های سالمندی ، قائمشهر