تاثیر محدودیت دسترسی به علوفه توسط توری خوراک بر گوارش ‎پذیری مواد مغذی و رفتارهای تکراری ناهنجار اسب عربی

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: محدودکردن مدت‎ زمان مصرف خوراک اسب ها و تغذیه با جیره کم‎ علوفه و غلات می‎ تواند خطر بروز رفتارهای ناهنجار و یا کلیشه ای در اسب را افزایش دهد، که اغلب به ‎‎عنوان شاخصی از ضعف رفاه در اسب دیده می شود. تقسیم خوراک به وعده ‎های غذایی بیشتر در طول روز به رفتار طبیعی اسب‎ ها نزدیک‎تر است و منجر به کاهش سرعت مصرف خوراک و کاهش خطر ابتلا به بیماری ‎‎هایی مانند کولیک (قولنج) می‎ شود. بنا بر این، انجام پژوهش‎ ها در راستای محدودکردن وعده ‎های غذایی سبب افزایش سرعت مصرف خوراک در اسب می ‎شود. از طرف دیگر، مشخص شده ‎است که مصرف مقدار زیادی غذا به‎ صورت یک بار در روز منجر به افزایش نرخ عبور مواد در دستگاه گوارش و لذا کاهش قابلیت هضم مواد مغذی در اسب ‎ها می‎ شود. افزایش مدت ‎زمان مصرف بخش علوفه سبب افزایش فعالیت جویدن در اسب می‎ شود و در نتیجه افزایش فعالیت جویدن می‎ تواند تاثیر مثبتی بر هضم آنزیمی و میکروبی در دستگاه گوارش اسب داشته باشد. بنا بر این، تحقیق حاضر با هدف بررسی تاثیر محدودیت دسترسی به علوفه توسط توری خوراک بر قابلیت هضم ظاهری مواد مغذی و رفتار تغذیه ‎ای اسب‎ های عربی انجام شد. مواد و روش‎ها: در این آزمایش از هشت راس اسب اصیل عربی (میانگین سن ۳ ± ۹ سال و میانگین وزن ۴۵ ± ۳۹۶ کیلوگرم) در دو دوره ۲۸ روزه به‎ صورت چرخشی (۵۶ روز) در دو گروه چهار راسی استفاده شد. در هر دوره، بخش علوفه جیره برای چهار راس به ‎صورت آزاد و برای چهار راس دیگر با استفاده از توری کندکننده در اختیار اسب‎ ها قرار داده شد. هر دوره شامل سه هفته عادت ‎پذیری و یک هفته جمع ‎آوری نمونه مدفوع بود. اسب‎ ها به ‎صورت انفرادی تغذیه شدند و در کل دوره به آب تمیز و مکمل معدنی دسترسی آزاد داشتند. در هر دوره، به ‎صورت روزانه پس از خوراک ‎دهی اسب‎ های مورد مطالعه، جایگاه خوراک و توری ‎ها بررسی و باقی مانده علوفه و کنسانتره توزین شد و از این طریق میزان کل خوراک مصرفی هم به‎ صورت آزاد و هم توری اندازه‎ گیری شد. همچنین، با استفاده از دوربین‎ های نصب‎ شده در جایگاه نگه داری، زمان‎ های شروع و پایان تغذیه هر وعده توسط اسب‎ها بررسی شدند و مدت ­زمان واقعی مصرف خوراک در ۲۴ ساعت اندازه‎ گیری شد. نرخ مصرف علوفه به‎ صورت گرم در ساعت محاسبه شد. نمونه‎ گیری از مدفوع اسب‎ ها ۲ ساعت بعد از وعده صبحگاهی از طریق رکتوم به‎ مدت هفت روز در انتهای هر دوره آزمایشی انجام شد. برای اندازه ‎گیری گوارش­پ ذیری مواد مغذی، از روش نمونه برداری نقطه ‎ای مدفوع (دو بار در روز) یک ساعت پس از تغذیه (وعده صبح و عصر) بین روزهای ۲۲ تا ۲۸ در هر دوره استفاده شد. نمونه های مدفوع برای ماده خشک، ماده آلی، الیاف شوینده خنثی عاری از خاکستر، الیاف شوینده اسیدی بدون خاکستر و پروتئین خام آنالیز شدند. خاکستر نامحلول در اسید نمونه‎ ها با روش جوشاندن خاکستر در اسید کلریدریک به‎ مدت پنج دقیقه اندازه‎ گیری شد. قابلیت هضم مواد مغذی به روش خاکستر نامحلول در اسید تعیین شد. برای اندازه ‎گیری pH مدفوع، نمونه­ ای از مدفوع تازه (۱۰گرم برداشته­ شده از رکتوم) با مقدار برابری از آب مقطر همگن شد و  pHعصاره آن پس از صاف­ کردن، بلافاصله با استفاده ازpH متر خودکار سیار که در همان محل کالیبره شده بود، محاسبه شد. رفتار روزانه اسب‎ها با استفاده از دوربین ‎های ثابت به صورت شبانه­ روزی به ‎مدت ۴۸ ساعت ضبط شد. مشاهدات رفتاری اسب ‎ها توسط یک نفر ارزیابی شد. در نهایت، نتایج حاصل از آزمایش با برنامه آماری SAS نسخه۹/۱ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: استفاده از توری سبب افزایش (۰/۰۵ > P) زمان مصرف علوفه از ۲۵۷ به ۶۵۹ دقیقه در روز و کاهش (۰/۰۵ > P) نرخ مصرف علوفه از ۱۵۹۲ به ۶۱۰ گرم در ساعت شد. همچنین، مصرف علوفه از طریق توری خوراک باعث بهبود گوارش­ پذیری مواد مغذی از جمله پروتئین نسبت به گروه آزاد (۰/۰۶= P) شد، اگرچه این تاثیر معنی­ دار نبود. علاوه بر این، pH محتویات رکتوم نیز تحت تاثیر روش مصرف علوفه قرار نگرفت، اما نتایج رفتار اسب­ ها نشان دادند که استفاده از توری، رفتار جستجو برای خوراک در آخور و بستر در شرایط عدم وجود خوراک را به طور معنی ‎داری کاهش داد (۰/۰۵P <). همچنین، استفاده از توری رفتارهای غیر طبیعی از جمله چرخش و بی قراری در اصطبل، قورت دادن هوا، و پرتاب کردن سر به هوا را نسبت به گروه شاهد به ‎طور معنی ‎داری کاهش داد (۰/۰۵P <). نتیجه‎گیری:  نتایج حاصل از این مطالعه نشان دادند که استفاده از توری کندکننده مصرف علوفه ضمن افزایش مدت‎ زمان دسترسی به علوفه، علاوه‎ بر بهبود گوارش ‎پذیری مواد مغذی از جمله پروتئین، تاثیر قابل‎ توجهی در کاهش برخی از رفتارهای ناهنجار در اسب‎ های عربی داشت.

کلیدواژه ها:

Arabian Horse ، Digestibility ، Hay Net ، Nutrition ، Stereotyped Behaviors ، تغذیه ، اسب عربی ، توری خوراک ، گوارش پذیری ، رفتار‎های کلیشه ‎ای