تاثیر تغذیه امگا-۳ و ان-استیل تریپتوفان بر از سرگیری چرخه تخمدانی و دینامیک فولکیولی در گاوهای شیری هلشتاین طی دوره انتقال

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: دوره انتقال در گاو شیری در پایان دوره شیردهی و هفته‎ های نخست تولید شیر در آغاز دوره شیردهی بعدی، زمینه‎ ساز موفقیت یا شکست در کل دوره شیردهی است. سراسر دوره خشکی از نظر آماده ‎سازی گاو برای ورود به دوره شیردهی بعدی مهم است، اما سه هفته پایانی خشکی (دوره انتقال پیش از زایمان) و در ادامه آن سه هفته آغازین شیردهی (دوره انتقال پس از زایمان) از این نظر اهمیت ویژه دارند. اثرات سودمند تغذیه امگا-۳ در مطالعات پیشین ثابت شده‎اند، به‎طوری‎که مکمل‎کردن اسیدهای چرب در جیره بر غلظت‎های پروستاگلندین‎ها، هورمون‎های استروییدی و فاکتورهای رشد تاثیر می‎گذارد. در نتیجه، افزایش رشد فولیکولی و فعالیت لوتئال می‎تواند باروری گاوهای شیری را بهبود ببخشد. تریپتوفان به‎عنوان یکی از اسیدهای آمینه ضروری بر مصرف خوراک، عملکرد رشد، تولیدمثل، کنش عصبی، ایمنی و پاسخ‎های ضدتنش در حیوانات تک‎معده‎ای و نشخوارکنندگان اثر می‎گذارد. لذا هدف از پژوهش حاضر بررسی تاثیر تغذیه امگا-۳ و ان-استیل تریپتوفان بر از سرگیری چرخه تخمدانی و دینامیک فولکیولی در گاوهای شیری هلشتاین طی دوره انتقال بود. مواد و روش‎ ها: یکصد و بیست راس گاو هلشتاین آبستن چندشکم‎زا براساس پیش‎بینی زایش انتخاب و به‎طور تصادفی در بین تیمارها توزیع شدند. گاوهایی که سابقه مشکلات پستانی، اندام حرکتی و یا دیگر بیماری‎ ها در نوبت زایش فعلی داشتند از فهرست حذف شدند. همچنین، گاوهایی که از نظر نمره وضعیت بدنی (BCS) خارج از دامنه طبیعی بودند (BCS بیشتر از ۴ و کمتر از ۳) از فهرست خارج شدند، به‎ گونه ‎ای که گاوهای هر گروه آزمایش از نظر نوبت زایش (۱/۲±۳/۱) و نمره وضعیت بدنی (۰/۲±۳/۲۵) شرایط یکسانی داشتند. گاوها از روز ۳۰ قبل از زایش تا روز ۸۰ پس از زایش در یکی از چهار گروه تیماری براساس طرح فاکتوریل ۲*۲ قرار گرفتند. ۱- گاوهای تغذیه‎شده با جیره بدون تریپتوفان پوشش‎دار شده و اسیدهای چرب اشباع (SFA)، ۲- گاوهای تغذیه شده با جیره بدون تریپتوفان پوشش ‎دار شده و اسیدهای چرب امگا-۳، ۳- گاوهای تغذیه‎ شده با جیره دارای تریپتوفان پوشش ‎دار شده و بدون اسیدهای چرب اشباع (SFA) و ۴- گاوهای تغذیه ‎شده با جیره دارای تریپتوفان پوشش ‎دار شده و اسیدهای چرب امگا-۳. غلظت پلاسمایی پروژسترون (روز ۱۴، ۲۴ و ۳۴ پس از زایش) و استرادیول ۱۷ بتا (روز تخمک ‎ریزی) با استفاده از دستگاه الایزا ریدر اندازه‎ گیری شد. برای این ‎منظور از کیت الایزا دیاپلاس ساخت کشور کانادا با شماره کیت ۴۸۱۰۱۸۵ و ۴۹۱۰۱۱۲۳ استفاده شد. تمام دام‎ ها برای بررسی دینامیک فولیکولی (قطر فولیکول غالب، قطر جسم زرد، و تخمک ‎ریزی) از روز ۱۴ پس از زایش تا روز ۶۰ پس از زایش به‎ صورت هفتگی سونوگرافی شدند. تغییر در رنگ و شکل یک فولیکول بزرگ از پیش‎ شناسایی‎ شده به‎ عنوان تخمک‎ ریزی فولیکول چیره در نظرگرفته شد. یک یا دو فولیکول بزرگ به‎ همراه تعدادی فولیکول کوچک به‎ عنوان یک موج فولیکولی در نظر گرفته شدند. گاو‎هایی که حداقل در دو نمونه‎ برداری خونی متوالی غلظت پروژسترون بیشتر از یک نانوگرم بر میلی ­لیتر داشتند به عنوان گاوهای دارای فعالیت لوتیال در نظر گرفته شدند. تجزیه و تحلیل نهایی داده ها با استفاده از رویه GLM توسط نرم‎افزار آماری SAS نسخه ۹/۱ (SAS, ۲۰۰۱) انجام گرفت. مقایسه میانگین تیمارها نیز با استفاده از آزمون چنددامنه ای دانکن در سطح احتمال خطای ۰/۰۵ انجام شد. یافته‎ ها: از سرگیری چرخه تخمدانی (روز) تحت تاثیر اثر متقابل امگا-۳ و تریپتوفان قرار گرفت و در گاوهایی که با امگا-۳ و تریپتوفان تغذیه شدند به ‎صورت معنی‎ داری زودتر از سایر گروه‎ ها بود (۰/۰۵ دوره انتقال تاثیر مثبت داشت و با کوتاه کردن فاصله زایش تا اولین تخمک‎ ریزی، از سرگیری سریع ‎تر چرخه‎ های تخمدانی پس از زایش و افزایش قطر فولکیول تخمک ‎ریزی‎ کننده و قطر جسم زرد تاثیر مثبتی در افزایش باروری داشت.

کلیدواژه ها:

Blood collection ، Dairy cow ، Transition period ، Ultrasonography ، اولتراسونوگرافی ، خون‎ گیری ، دوره انتقال ، گاو شیری