تحلیل ارتباط بین سواد رسانه ای و الگوی مصرف رسانه در میان گروه های مرجع (مورد مطالعه: استان گلستان)

این پژوهش به بررسی رابطه بین سطح سواد رسانه ای و الگوهای مصرف رسانه ای در میان گروه های مرجع استان گلستان می پردازد. چارچوب نظری تحقیق بر نظریه سواد رسانه ای جیمز پاتر و نظریه استفاده و رضامندی استوار است. روش پژوهش پیمایشی بوده و داده ها از طریق پرسش نامه ای استاندارد گردآوری شده اند. جامعه آماری شامل ۱۲۷۸ نفر از چهار گروه مرجع شامل اساتید دانشگاه، معلمان، مدیران دستگاه های دولتی و فعالان فرهنگی و هنری بوده که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب انتخاب شده اند. نتایج نشان داد بین سطح سواد رسانه ای و الگوی مصرف رسانه ای رابطه معناداری وجود دارد. افراد با سواد رسانه ای بالاتر، گرایش بیشتری به استفاده از رسانه های مکتوب و دیجیتال مانند کتاب، روزنامه و اینترنت دارند و در مقابل، کمتر از تلویزیون داخلی استفاده می کنند. در میان گروه ها، اساتید دانشگاه بالاترین میزان سواد رسانه ای و تنوع مصرف رسانه ای را داشته اند، درحالی که مدیران کمترین میزان را نشان داده اند. سواد رسانه ای بر اساس سه بعد «مهارت های دسترسی/استفاده»، «درک انتقادی» و «توانایی های ارتباطی» سنجیده شد. درک انتقادی بیشترین همبستگی را با مصرف رسانه های تحلیلی و مکتوب داشته و توانایی های ارتباطی با مصرف اینترنت و شبکه های اجتماعی رابطه بیشتری نشان داد. در مقابل، مصرف تلویزیون با تمامی ابعاد سواد رسانه ای همبستگی منفی داشت. این نتایج نشان می دهد که آموزش و ارتقای سواد رسانه ای در میان گروه های مرجع نه تنها بر رفتار مصرفی آن ها تاثیر دارد، بلکه می تواند در جهت دهی فرهنگی و آگاهی رسانه ای جامعه نیز نقش موثری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، مصرف رسانه ای ، گروه های مرجع ، نظریه پاتر ، استان گلستان