تحلیل نسبت نقد و نبوغ در قلمرو مطالعات علوم انسانی

تحلیل نسبت نقد با نبوغ در حوزه علوم انسانی از جمله مسائل قابل توجه در مجموعه مطالعات نقدپژوهی است که تاکنون مدنظر قرار نگرفته است. پرسش اصلی مقاله پیش رو این است که چه فعالیت ها یا رفتارهایی، آن هم ناظر به امر نقد، می تواند به تقویت نبوغ در حوزه مطالعات علوم انسانی منجر شود؟ و آیا می‍توان از نبوغ، مسیری به سمت نقد در قلمرو علوم انسانی باز نمود و راهبرد و راهکارهای نقد علمی در این حوزه را ارتقا بخشید؟ مقاله در اینجا از مفهومی با عنوان «نبوغ انتقادی» یاد می کند و برای این منظور، پس از گذر بر مفهوم نقد و نبوغ و ارائه وجوهی از تحلیل فلسفی و مولفه های پیرامونی آنها، از یازده راهکار یا بستر علمی– اجتماعی یاد شده است: نقش مواجهه انتقادی، پرسش گری، قدرت حدس، ذهن تجریدی کل نگر، رویکرد روشمند، نظم منطقی و ذهنی، تغییر زاویه نگاه به مسئله، منبع الهام، خروج از سنت های علمی رایج، اتکا بر خود، و نیز فضای اجتماعی خلاق. نویسنده در پایان نتیجه می گیرد که تحول در علوم انسانی بدون برقراری نوعی نسبت خلاق میان نقد با نبوغ، شدنی نیست.

کلیدواژه ها:

نقدپژوهی ، نبوغ ، روش شناسی ، رابینسون ، علوم انسانی ، کانت ، نبوغ انتقادی