ارزیابی اثرات مونوپتاسیم فسفات و کود دامی بر پویایی فسفر و ویژگی های شیمیایی خاک

چکیدهفسفر یکی از عناصر غذایی کلیدی در خاک به شمار می رود و مطالعه تاثیر کودهای فسفره بر نحوه توزیع و تحرک آن در خاک، می تواند نقش مهمی در بهینه سازی مصرف کود، ارتقاء عملکرد محصولات کشاورزی، و کاهش پیامدهای زیست محیطی ناشی از کاربرد بیش از حد کودهای شیمیایی ایفا کند. به منظور بررسی تاثیر مصرف کود مونوپتاسیم فسفات و کود آلی بر اشکال مختلف فسفر در خاک، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد. تیمارها شامل چهار سطح کود مونوپتاسیم فسفات (صفر، ۷۰، ۱۴۰ و ۲۱۰ کیلوگرم در هکتار) و دو سطح کود گاوی (صفر و ۳۰ تن در هکتار) بود. تاثیر تیمارهای مورد مطالعه بر میزان هدایت الکتریکی، pH، کربن آلی و اشکال مختلف فسفر در خاک (فرم قابل استخراج با آب و سود و اسید کلریدریک و بی کربنات، فسفر اولسن و فسفر باقیمانده) بررسی شد. به طورکلی نتایج این تحقیق نشان داد که افزودن مونوپتاسیم فسفات و کود گاوی به خاک سبب افزایش میزان هدایت الکتریکی و ماده آلی خاک شد. نتایج نشان داد که کود مونوپتاسیم فسفات باعث افزایش معنی دار هدایت الکتریکی (تا ۲/۴۹ واحد) و کود دامی موجب افزایش کربن آلی خاک تا ۱.۷۴ درصد شد. حضور کود دامی در سطح ۲۱۰ کیلوگرم کود شیمیایی موجب کاهش هدایت الکتریکی نسبت به کاربرد تنها کود شیمیایی شد. بیشترین مقدار فسفر در بخش قابل استخراج با آب (Water-P) مشاهده شد که با کاربرد هم زمان کود دامی و فسفر شیمیایی، نسبت به شاهد، به ترتیب تا ۳۵، ۵۱، ۹/۳۶ و ۱/۶۲ درصد افزایش یافت. فسفر قابل استخراج با بی کربنات (NaHCO₃-P) نیز در حضور کود دامی تا ۳/۲۸ درصد نسبت به شاهد افزایش نشان داد. در مقابل، فسفر قابل حل در اسید کلریدریک (HCl-P) با افزایش سطح فسفر کاهش یافت؛ به ویژه در سطح ۲۱۰ کیلوگرم کود، نسبت به شاهد کاهش معنی داری مشاهده شد. فسفر باقیمانده (Residual-P) نیز با کاربرد ۲۱۰ کیلوگرم فسفر و کود دامی، تا ۴۸.۵ درصد افزایش یافت. همبستگی معنی داری بین کربن آلی و فسفرهای قابل استخراج با آب (r=۰.۵۷) و اسید کلریدریک (r=۰.۶۰) مشاهده شد.کلمات کلیدی: فرکشن بندی فسفر، فسفر محلول در آب، کود آلی، فسفر اولسن

کلیدواژه ها:

فسفر ، کشاورزی پایدار ، خاک های آهکی ، کود دامی ، مونوپتاسیم فسفات