بررسی تطابق ترجمه های چت جی پی تی، دیپ سیک، گوگل، مایکروسافت و ریورسو با معیارهای دستور خط مصوب فارسی و اصول نگارش نویسه های سجاوندی

از آنجایی که تطابق ترجمه ها با اصول و ویژگی های خطی زبان مقصد یکی از ابعاد مهم کیفیت آنهاست، در این مطالعه تبعیت ترجمه های انگلیسی-به-فارسی پنج سامانه برخط (در ژانر متون مطبوعاتی) با دستورالعمل های دستور خط مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی و اصول نگارش نویسه های سجاوندی بررسی شد. برای این منظور چندین متن برگرفته از متون انگلیسی منتشره در روزنامه های انگلیسی زبان جمع آوری شد و توسط پنج سامانه برخط (چت جی پی تی، دیپ سیک، گوگل ترنسلیت، مایکروسافت ترنسلیتر و ریورسو) به فارسی ترجمه شد. با بررسی دقیق ترجمه ها به صورت کلمه به کلمه بر مبنای دستورالعمل های دستور خط مصوب، مجموعا ۱۶ نوع خطای رسم الخطی و سجاوندی در ترجمه ها شناسایی گردید، که به سه دسته عمده تقسیم گردیدند: خطاهای (نیم)فاصله گذاری بین اجزاء کلمات و ترکیبات، خطاهای نگارش نویسه های ثانوی و خطاهای فاصله گذاری نویسه های سجاوندی. طبق نتایج، گوگل، مایکروسافت و ریورسو تمامی این خطاها را تولید کرده بودند. دیپ سیک و جت جی پی تی نیز به ترتیب ۴ و ۱۲ نوع از این خطاها را در برونداد خود داشتند. به علاوه، نتایج نشان داد که عملکرد هیچ یک از سامانه ها کاملا یک دست نیست به طوری که گاهی یک سامانه واحد یک ترکیب یا نویسه واحد را صحیح نگارش کرده بود و گاهی ناصحیح. همچنین، مشخص شد که خطاها مشابهت بسیار بالایی با خطاهای رسم الخطی موجود در متون انسانی دارند. علت این امر آن است که متونی که برای آموزش سامانه های ترجمه استفاده می شود عموما متون تک زبانه یا دوزبانه منبع بازی هستند که توسط نویسندگان و مترجمان در بسترها و بافت های مختلف تولید شده اند. با توجه به استفاده روزافزون از سامانه های ترجمه، این خطاها می توانند به مرور به رسم الخط احاد جامعه فارسی زبان نفوذ کنند و تلاش های معیارسازی خط توسط فرهنگستان زبان را تحت تاثیر قرار دهند. یک راه حل رفع این مشکل آن است که سامانه های مجزا یا تجمیع شده ای توسط متولیان این سامانه ها (یا توسعه دهندگان مستقل) ایجاد شود تا قبل از تحویل ترجمه به کاربر نهایی آن را از منظر سازگاری با دستور خط مصوب و اصول نگارش نویسه های سجاوندی بررسی و پس ویرایش نماید.

کلیدواژه ها:

خطای رسم الخطی ، خطاهای نویسه های سجاوندی ، دستور خط مصوب ، چت جی پی تی ، دیپ سیک ، گوگل ترنسلیت ، مایکروسافت ترنسلیتر ، ریورسو