تحلیل معناشناختی واژگان مرتبط با مفهوم«مسکن» در قرآن کریم با تکیه بر پیوندهای مفهومی

پژوهش پیش رو با هدف بررسی معناشناختی مفاهیم مرتبط با مسکن در قرآن کریم، به تحلیل ریشه شناختی و مفهومی سیزده واژه کلیدی می پردازد. روش پژوهش بر مبنای تحلیل لغوی، بررسی تفسیری و مطالعه پیوندهای مفهومی سیزده واژه یادشده استوار است. این واژگان که هر یک جنبه متفاوتی از مفهوم مسکن را بازتاب می دهند، عبارت­اند از: اکنان، بیت، دار، سکن، صرح، غرفه، مبوء، مثوء، مقام، منزل، غار و کهف. یافته های پژوهش نشان می دهد که واژه «اکنان» بر جنبه حفاظتی و پوشاننده مسکن تاکید دارد و در قرآن به­ طور کلی به معنای پناهگاه به کار می­ رود. «بیت» که ۵۷ بار در قرآن تکرار شده، بر مفهوم بازگشت و تجمع دلالت دارد و از خانه تا محل عبادت را شامل می شود. «دار» با ۳۲ بار کاربرد، بر مفهوم احاطه و محصوریت تاکید می ­کند. «سکن» با هفتاد بار تکرار، بر آرامش و استقرار متمرکز است. «صرح» بر بناهای بلند و آشکار، «غرفه» بر منازل عالی بهشتی، «مثوء» بر جنبه اقامت، «مقام» بر پایداری و دوام و «غار» بر پناهگاه های طبیعی دلالت دارند. نتایج تحلیل مفهومی حاکی از آن است که قرآن برای بیان مفهوم مسکن از طیف وسیعی از واژگان بهره برده که هرکدام ویژگی خاصی از این مفهوم را برجسته می سازند. این تنوع لغوی نه­ تنها نشان­ دهنده غنای زبانی قرآن است، بلکه ابعاد مختلف فیزیکی، روحی، اجتماعی و معنوی مسکن را پوشش می دهد. پیوندهای مفهومی واژگان یادشده نظام معنایی منسجمی تشکیل می دهد که از سکونت موقت تا جایگاه ابدی و از پناهگاه ساده تا کاخ های بهشتی را در بر می گیرد.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، مسکن ، پیوندهای مفهومی ، معناشناختی