ابعاد موانع و راهکارهای توسعه مشارکت خانواده در برنامه ریزی درسی جمهوری اسلامی ایران

خانواده به عنوان یکی از ذینفعان کلیدی در فرایند برنامه ریزی درسی دارای جایگاهی ویژه و تاثیرگذار است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل، ابعاد موانع و راهکارهای توسعه مشارکت خانواده در مراحل مختلف برنامه ریزی درسی در نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این مطالعه از نظر روش شناسی، کیفی و از نظر هدف کاربردی است. نمونه گیری به شیوه هدفمند و مشارکت کنندگان شامل متخصصان برنامه ریزی درسی و فعالان حوزه آموزش و پرورش بودند. گردآوری داده ها از طریق بحث گروهی متمرکز صورت گرفت و تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و کدگذاری باز و محوری انجام شد. یافته ها نشان داد که مشارکت خانواده در برنامه ریزی درسی شامل پنج بعد، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و روان شناختی می شود و چهار دسته کلی موانع، فرهنگی و نگرشی، ساختاری، مدیریتی و ارتباطی، فردی و اجتماعی از جمله موانع موجود در مسیر تحقق این مشارکت است. در نهایت، در راستای بهبود مشارکت خانواده در برنامه ریزی درسی، راهکارها در چهار حیطه، ارتقای آگاهی و توانمندسازی خانواده ها، ایجاد بسترهای قانونی، تقویت ارتباطات موثر و افزایش انعطاف پذیری برنامه ریزی درسی پیشنهاد گردید. نتایج حاکی از آن است که از منظر متخصصان، مشارکت موثر خانواده ها در برنامه ریزی درسی نه تنها موجب افزایش کارآمدی و اثربخشی برنامه های آموزشی می شود، بلکه به تقویت ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان و شکل گیری هویت منسجم تر در آنان می انجامد. در نتیجه، رفع موانع و اجرای راهکارهای ارائه شده می تواند زمینه ساز حضور تاثیرگذارتر خانواده ها در تمامی مراحل تدوین، اجرا و ارزیابی برنامه درسی شده و حرکت به سوی یک نظام آموزشی مشارکت محور و پاسخگو را تسهیل نماید.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی ، مشارکت خانواده ، ابعاد مشارکت ، موانع مشارکت ، بحث گروهی متمرکز