کاوشی در ژرفای انگیزه: تحلیلی تطبیقی از جایگاه و تاثیر آن در تکوین جرم و مسئولیت کیفری در نظام حقوقی ایران و سوئیس

در حالی که به طور سنتی انگیزه جزء ارکان تشکیل دهنده جرم محسوب نمی شود، تاثیر آن بر مراحل مختلف دادرسی کیفری، از احراز مسئولیت گرفته تا تعیین نوع و میزان مجازات انکارناپذیر است. این پژوهش با تحلیل مبانی نظری و رویکردهای قانونی دو نظام حقوقی مذکور، به واکاوی چگونگی تاثیر انگیزه در تکوین برخی جرایم، خاص نقش آن به عنوان عامل موجهه جرم، و اثرگذاری آن بر کیفیات مخففه و مشدده مجازات می پردازد. در حقوق ایران، به ویژه در جرایم تعزیری، انگیزه شرافتمندانه می تواند منجر به تخفیف مجازات شود و در موارد خاصی انگیزه خاص عنصر تشکیل دهنده جرم تلقی می گردد. در مقابل، حقوق کیفری سوئیس نیز، اگرچه اصل عدم تاثیر انگیزه بر ماهیت جرم را به رسمیت می شناسد، اما در عمل، انگیزه می تواند در ارزیابی درجه تقصیر و در نتیجه، در تعیین مجازات توسط قاضی نقش مهمی ایفا کند. به ویژه در مواردی که انگیزه های پست یا قابل سرزنش (مانند انگیزه های نژاد پرستانه یا طمع ورزانه یا، برعکس انگیزه های قابل درک مانند) اضطرار (شدید مطرح باشند. این مقاله با بررسی قوانین، رویه های قضایی و دکترین حقوقی دو کشور به دنبال ارائه تصویری روشن تر از پیچیدگی های نقش انگیزه و تبیین نقاط اشتراک و افتراق دو نظام حقوقی در این زمینه است.

کلیدواژه ها:

انگیزه حقوق کیفری ، ایران حقوق کیفری ، سوئیس مسئولیت ، کیفری ارکان جرم ، تعیین مجازات