بررسی تطبیقی شیوه های جبران غیرمادی خسارت معنوی در حقوق ایران، کامن لا و رومی ژرمنی

روش های مختلفی که در حقوق کامن لا و رومی ژرمنی جهت جبران خسارت معنوی به کار می رود به تناسب انواع خسارت معنوی مختلف است که عمده ترین آنها شیوه های جبران مالی و غیرمالی هستند که از طریق امکان سنجی اصول حاکم بر شیوه های جبران خسارت معنوی (اصول شکلی و ماهوی) می توان زیان های زیان دیده، خسارت معنوی را ترمیم و شخص زیان دیده را توانمند نمود. در حال حاضر اکثر سیستم های حقوقی اصل جبران خسارت معنوی را به رسمیت شناخته اند. هرچند هیچ کس در این اصل تردید ندارد، اما در مورد شیوه های جبران خسارت معنوی اختلاف نظرات بسیار زیاد است. به طور کلی روش های جبران خسارت به روش های مالی جبران خسارت و روش های غیرمالی جبران خسارت قابل تقسیم است. صرف نظر از این روش ها در صورتی که منبع ورود ضرر مستمر باشد، به نظر اولین اقدامی که دادگاه انجام می دهد باید با توقف منبع ورود ضرر و با از بین بردن آن از ورود ضرر جلوگیری نماید. در این راستا دادگاه می تواند هر اقدامی که در این زمینه لازم باشد از قبیل منع اقامت عامل زیان در محل مشخص و یا دستور به اخراج وی از محل مشخص را صادر نماید. یکی از ابهاماتی که در زمینه جبران خسارت معنوی به روش مالی وجود دارد عدم امکان تقویم خسارت معنوی است. این در حالی است که در بسیاری از خسارات مادی که مال مورد خسارت قیمی، است نیز امکان تعیین دقیق میزان خسارت مادی وجود ندارد. علاوه بر این امکان پرداخت مال در مقام جبران خسارت کلی در همه موارد مورد تایید است زیرا دادگاه با توجه به اوضاع و احوال موجود و در صورت ضرورت دستور به جبران خسارت معنوی از طریق پرداخت مال صادر می نماید به نظر می رسد در صورتی که واردکننده زیان در ورود ضرر تعمد و سوءنیت داشته باشد به دلیل حفظ، بازدارندگی هیچ منعی در استفاده از خسارت تنبیهی که در حقوق انگلستان نیز مورد استفاده قرار می گیرد وجود ندارد. علاوه بر روش های مالی امکان جبران خسارت از طریق روش های غیرمالی همچون عذرخواهی نیز امری شایع و مقبول در نظام های حقوقی ایران و انگلستان است.

کلیدواژه ها:

خسارت ، معنوی ، کامن لا و رومی ژرمنی ، روش های غیرمالی ، روش های مادی