نقش هندسه فراکتال و قانون مقیاس بندی طبیعی در طراحی انسان محور

در عصر حاضر نیاز به طراحی معماری انسان محور که بتواند پاسخگوی پیچیدگیهای روان شناختی و اجتماعی کاربران باشد به عنوان یکی از اولویتهای اصلی معماری معاصر مطرح است. این پژوهش با هدف تدوین یک الگوی نظری مبتنی بر اصول هندسه فرکتال و مقیاس بندی طبیعی به منظور طراحی محیطهای هماهنگ و بهینه انجام شده است. با اتخاذ پارادایم تفسیری تحلیلی و بهره گیری از روش تحقیق ترکیبی ابتدا از تحلیل کیفی برای استخراج مولفه ها و مفاهیم کلیدی در پژوهشهای پیشین استفاده شد و سپس با استناد به روشهای تلفیقی این مفاهیم در قالب مدلی نظری یکپارچه شدند. چارچوب نظری پژوهش بر سه محور اصلی استوار است: ساختارهای فرکتالی، مقیاس بندی طبیعی و تعاملات انسانی. این سه محور از طریق بررسی تحلیلی در قالب مدلهای مفهومی ترسیم و ارتباطات میان آنها شناسایی شده اند. نتایج نشان میدهد که بهره گیری از الگوهای تکرارشونده و خود متشابه در هندسه فرکتال و سلسله مراتب فضایی در مقیاس بندی طبیعی نقش کلیدی در ایجاد فضاهایی دارد که از نظر بصری روان شناختی و عملکردی غنی هستند. افزون بر این، تعاملات انسانی به عنوان عنصر بنیادین در طراحی انسان محور با تاثیرپذیری از ویژگیهای ذکر شده، حس تعلق کاهش استرس و تعاملات اجتماعی کاربران را تقویت می کند. این پژوهش به توسعه چهار ویژگی کلیدی در طراحی فضاها منجر شده است: انعطاف پذیری، عملکردی، پیچیدگی منظم، خوانایی محیطی و پویایی فضایی. نتایج تحقیق علاوه بر تبیین نظریات جدید در حوزه معماری انسان محور، قابلیت استفاده در برنامه ریزی های معماری برای پاسخ به چالشهای معاصر نظیر استرس شهری و کاهش ارتباط انسان با طبیعت را داراست. الگوی ارائه شده به عنوان مدلی نظری پایه ای برای پژوهش های آتی در راستای کاربردی سازی اصول هندسه طبیعی در طراحی معماری محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

معماری انسان ، محور ، هندسه فرکتال ، مقیاس بندی ، طبیعی ، تعاملات انسانی ، انعطاف پذیری عملکردی ، پویایی فضایی