بازخوانی ویژگیها و مولفههای مکاتب نگارگری در دوره صفوی

نگارگری ایرانی یک هنر با تاریخی طولانی و غنی می باشد. این هنر از دوران باستانی تا به امروز ادامه داشته است و بیشتر به عنوان روایت تصویری از متون ادبی و کتاب آرایی به کار می رفت که یکی از غنی ترین و پیچیده ترین هنرهای تصویری جهان است. دوره صفوی یکی از دوره های برجسته از تاریخ ایران است که با ویژگی های خاص هنری و فرهنگی خود، تاثیر بسزایی بر توسعه هنری داشته است. این پژوهش ضمن معرفی دوره صفوی و شرایط تاریخی و سیاسی آن، مکاتب مختلف نگارگری این دوره را بررسی و تحلیل می کند. ماهیت این پژوهش، بنیادی و نوع آن، توصیفی-تحلیلی است. گردآوری اطلاعات با روش کتابخانه ای و تحلیل از نوع کیفی است. این پژوهش نشان می دهد که شاهکارهای نگارگری در دوره صفوی، به ویژه در هنر کتاب آرایی، بسیار برجسته است. یکی از برجسته ترین نمونه های این هنر، نسخه شاهنامه طهماسبی است که به دستور شاه اسماعیل صفوی آغاز شد. این پروژه مهم هنری پس از درگذشت شاه اسماعیل، توسط شاه تهماسب تکمیل گردید و به یک اثر بینظیر تبدیل شد. در میان دیگر نسخه های ارزشمند این دوره، می توان به نسخه خمس نظامی اشاره کرد که اکنون در کتابخانه توپ قاپی سرای استانبول نگهداری می شود. ساخت این نسخه، در زمان سلطان یعقوب آق قویونلو در تبریز آغاز شد. پس از آن، در دوران شاه اسماعیل، یازده نگاره دیگر به آن افزوده شد که غنای هنری آن را دوچندان کرد. علاقه شاهزادگان صفوی به هنر کتاب آرایی، فراتر از خلق آثار جدید بود؛ آنها به جمع آوری نگاره ها و قطعات خوشنویسی که توسط استادان قدیمی خلق شده بودند نیز توجه داشتند. این آثار با دقت و زیبایی خاصی تهیه و نگهداری می شدند که نشان دهنده ذوق و سلیقه هنری دربار صفوی است. این دوره به سبب حمایت های گسترده ای که از هنر می شد به شکوفایی قابل توجهی در هنر کتاب آرایی دست یافت. واژه های کلیدی: نگارگری، دوره صفوی، مکتب تبریز، مکتب دوم، مکتب قزوین، مکتب مشهد، مکتب شیراز، مکتب اصفهان

کلیدواژه ها:

مکتب تبریز ، مکتب دوم ، مکتب قزوین ، مکتب مشهد ، مکتب شیراز ، مکتب اصفهان