بررسی تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان آرامستان اصفهان با نقش میانجی معنویت در محل کار و نقش تعدیلگر رهبری معنوی

چکیده گسترده مقدمه و اهداف: پژوهش حاضر به بررسی تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان آرامستان اصفهان با توجه به نقش میانجی معنویت در محل کار و نقش تعدیلگر رهبری معنوی می پردازد. با توجه به شرایط خاص شغلی کارکنان آرامستان، که با فشارهای روانی و عاطفی شدید روبه رو هستند، اهمیت ابعاد معنوی و رهبری در این محیط های کاری بیشتر احساس می شود. هدف این مطالعه تحلیل روابط پیچیده میان این متغیرها و بررسی این است که آیا معنویت در محل کار و رهبری معنوی می تواند بر ارتباط خودتعالی با بهزیستی تاثیرگذار باشد. این تحقیق در پی ارزیابی اثرات مثبت یا منفی این ابعاد در ارتقای رفاه و بهزیستی کارکنان آرامستان است.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی - همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی کارکنان آرامستان اصفهان به تعداد ۱۶۹ نفر بود که از این تعداد، ۱۱۳ نفر به عنوان نمونه با استفاده از جدول مورگان (۱۹۷۰) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل چهار پرسشنامه بود: پرسشنامه ۱۸ گویه ای (Lawson et al., ۲۰۰۵) برای سنجش خودتعالی، که ضریب آلفای کرونباخ آن ۷۵/۰ گزارش شد؛ پرسشنامه ۱۸ سوالی (Zhang et al., ۲۰۱۵) برای سنجش بهزیستی کارکنان، که ضریب آلفای کرونباخ آن ۹۶/۰ بود؛ پرسشنامه ۲۰ گویه ای (Milliman et al., ۲۰۰۳) برای سنجش معنویت محیط کار، که ضریب آلفای کرونباخ آن ۹۴/۰ گزارش شد؛ و در نهایت، پرسشنامه ۲۵ گویه ای (Fry & Matherly, ۲۰۰۶) برای سنجش رهبری معنوی کارکنان، که ضریب آلفای کرونباخ آن ۹۴/۰ بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS ۲۶  و SMART PLS ۳ تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تجزیه و تحلیل داده ها شامل آمار توصیفی برای تجزیه و تحلیل داده های جمعیت شناختی و آمار استنباطی برای آزمون فرضیات تحقیق بود.نتایج: یافته های پژوهش نشان داد تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان با نقش میانجی معنویت در محل کار با ضریب تاثیر ۱۷۴/۰ و آماره تی برابر ۴۴۲/۰ معنادار نیست (P>۰.۰۵). بنابراین، معنویت در محل کار نمی تواند تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان را میانجی گری کند. تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان با نقش تعدیلگر رهبری معنوی با ضریب تاثیر ۴۵۳/۰- و آماره تی برابر ۱۸۰/۲ معنادار است (P<۰.۰۵)؛ اما جهت ضریب مسیر منفی است که نشان می دهد رهبری معنوی اثر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان را تضعیف می کند و نقش تعدیل گری معکوس ایفا می نماید. در بررسی تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان، مقدار آماره تی برابر ۳۸۱/۱ و کمتر از ۹۶/۱ می باشد. همچنین مقدار Sig برابر ۱۶۸/۰ است که از ۰۵/۰ بزرگ تر بوده و بنابراین، این رابطه معنادار نیست. در بررسی تاثیر خودتعالی بر معنویت در محل کار، مقدار آماره تی برابر ۸۸۲/۱۹ می باشد و از ۹۶/۱ بزرگ تر است که در سطح اطمینان ۹۵ درصد تاثیر مستقیم و مثبت خودتعالی بر معنویت در محل کار تایید می شود (P<۰.۰۵). همچنین در بررسی تاثیر معنویت در محل کار بر بهزیستی کارکنان، مقدار آماره تی برابر ۴۴۷/۰ و کمتر از ۹۶/۱ و مقدار Sig برابر ۶۶۵/۰ به دست آمد که از ۰۵/۰ بزرگ تر است و بنابراین، این رابطه معنادار نمی باشد.بحث و نتیجه گیری: براساس نتایج پژوهش، خودتعالی به طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق میانجی گری معنویت در محل کار تاثیر معناداری بر بهزیستی کارکنان ندارد. این یافته با توجه به شرایط خاص محیط های کاری مانند آرامستان ها، که با استرس های روانی و فشارهای عاطفی همراه هستند، قابل توجیه است. در چنین محیط هایی که کارکنان با مسائل سنگینی همچون مرگ و فقدان مواجه هستند، به نظر می رسد که عوامل محیطی و حمایتی بیشتر از ویژگی های درونی مانند خودتعالی تاثیرگذار باشند. در این محیط ها، کارکنان ممکن است بیشتر از بحث خودتعالی به حمایت های عاطفی و روان شناختی ازسوی همکاران و سازمان نیاز داشته باشند. همچنین، معنویت در محل کار نیز تاثیر معناداری بر بهزیستی کارکنان ندارد. درحالی که معنویت می تواند به عنوان یک عامل درونی به ارتقای تجربه معنا و هدف در محیط کاری کمک کند، در شرایطی که کارکنان تحت فشار روانی جو آرامستان قرار دارند، این تاثیر ممکن است کاهش یابد. اما، یافته های این تحقیق نشان داد که رهبری معنوی به عنوان یک عامل تعدیل گر می تواند تاثیر خودتعالی بر بهزیستی کارکنان را تقویت کند. رهبری معنوی با ایجاد فضایی مبتنی بر ارزش های انسانی، همدلی و معنا، می تواند انگیزه های درونی کارکنان را برای دستیابی به خودتعالی تقویت کند. در محیط هایی مانند آرامستان، که کارکنان به طور مداوم با مسائل روانی پیچیده روبه رو هستند، رهبری معنوی می تواند به آن ها کمک کند تا معنای عمیق تری در کار خود پیدا کنند و بهزیستی خود را افزایش دهند. با وجود این، نقش رهبری معنوی می تواند در برخی شرایط تضعیف شود. به دیگرسخن، درصورتی که انتظارات رهبری معنوی از کارکنان به طور افراطی و فشارآور تحمیل شود، ممکن است اثرات منفی بر بهزیستی کارکنان ایجاد کند. در نهایت، این نتایج نشان می دهند که در محیط های کاری خاص مانند آرامستان، تاثیر عوامل درونی مانند خودتعالی و معنویت بر بهزیستی کارکنان محدود است و بیشتر به عوامل محیطی، حمایتی و رهبری معنوی بستگی دارد. بنابراین، برای بهبود بهزیستی کارکنان در این محیط ها، نیاز به طراحی برنامه های جامع حمایتی و روان شناختی همراه با رهبری معنوی مناسب است. این برنامه ها باید به نیازهای روانی و اجتماعی کارکنان پاسخ دهند تا در کنار رشد معنوی و خودتعالی، بهزیستی روانی آنها نیز ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

خودتعالی ، بهزیستی کارکنان ، معنویت در محل کار ، رهبری معنوی