پیشایندها، پیامدها و مکانیزم های میانجی در اهمال کاری تحصیلی: یک مرور ادبیات نظام مند

اهمال کاری تحصیلی یک پدیده شایع و زیان بار در میان دانشجویان دانشگاه است که به طور مستقیم بر عملکرد تحصیلی و بهزیستی روان شناختی آن ها تاثیر منفی می گذارد. با وجود شناسایی عوامل متعدد، مکانیزم های روانشناختی پیچیده ای که زیربنای این رفتار را تشکیل می دهند، نیازمند یک تحلیل یکپارچه و جامع هستند. این مقاله با رویکرد مرور نظام مند ادبیات، به دنبال ارائه یک تحلیل تلفیقی از پیشایندها، پیامدها و به ویژه مکانیزم های میانجی و تعدیل گر اهمال کاری تحصیلی بر اساس شواهد تجربی جدید است. با جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر علمی، مجموعه ای از مقالات تجربی و نظری (منتشر شده بین ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵) انتخاب شدند. پس از فرآیند غربالگری، یافته های کلیدی ۱۵ مقاله منتخب با استفاده از رویکرد سنتز روایی (Narrative Synthesis) استخراج و یکپارچه سازی گردید. نتایج این مرور نشان می دهد که استرس تحصیلی، ترس از شکست و خودکارآمدی پایین، به طور مداوم به عنوان پیشایندهای کلیدی اهمال کاری شناخته می شوند. تحلیل عمیق تر نشان می دهد که تاثیر این عوامل اغلب غیرمستقیم است و از طریق مکانیزم های میانجی مهمی عمل می کند. یافته های کلیدی حاکی از نقش میانجی گرانه و محوری خودکنترلی (در تبدیل خودکارآمدی به عمل) ، هیجانات مثبت و منفی (به عنوان مسیر تاثیر استرس) ، و باورهای شناختی (مانند باورها درباره استرس و خودارزیابی های محوری) است. همچنین، متغیرهایی چون جنسیت و تحمل پریشانی به عنوان تعدیل گران مهم این مسیرها شناسایی شدند. اهمال کاری تحصیلی بیش از آنکه یک ضعف رفتاری ساده باشد، یک نشانه پیچیده از نقص در خودتنظیمی در سطوح شناختی، هیجانی و ارادی است. شواهد این مرور قویا نشان می دهند که مداخلات موثر باید از راهکارهای تک بعدی فراتر رفته و رویکردی کل نگر اتخاذ کنند که به طور همزمان مکانیزم های روانشناختی زیربنایی مانند تقویت خودکنترلی، مدیریت هیجانات و بازسازی باورهای ناسازگار را هدف قرار دهد.

کلیدواژه ها:

اهمال کاری تحصیلی ، استرس تحصیلی ، خودکارآمدی ، خودتنظیمی ، سلامت روان ، دانشجویان