بررسی تاثیر آموزش مهارت های خودآگاهی بر رفتارهای اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی

هدف این پژوهش بررسی تاثیر آموزش مهارت های خودآگاهی بر بهبود رفتارهای اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی است. خودآگاهی به عنوان یکی از مولفه های اصلی هوش هیجانی، نقش مهمی در رشد فردی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. این مطالعه با بهره گیری از روش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه چهارم و پنجم ابتدایی در یکی از مدارس نواحی شهری بود که از میان آن ها ۴۰ نفر (۲۰ نفر گروه آزمایش و ۲۰ نفر گروه کنترل) به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه رفتارهای اجتماعی ماتسون (Matson Social Skills Questionnaire) بود که رفتارهای اجتماعی نظیر همکاری، رعایت قوانین، مسئولیت پذیری، مهارت های بین فردی و کنترل هیجانات را مورد سنجش قرار می دهد. گروه آزمایش طی ۸ جلسه آموزش گروهی، مهارت های خودآگاهی از جمله شناخت احساسات، شناسایی افکار خودکار، شناخت نقاط قوت و ضعف، درک ارزش ها و علایق فردی را به صورت عملی فرا گرفتند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش مهارت های خودآگاهی تاثیر معناداری بر بهبود رفتارهای اجتماعی دانش آموزان دارد (p < ۰.۰۱). به طور خاص، میزان همکاری، مشارکت، و مهارت های بین فردی در گروه آزمایش پس از مداخله افزایش قابل توجهی داشت. این نتایج با نظریه هوش هیجانی گلمن و چارچوب پنج گانه مهارت های زندگی سازمان بهداشت جهانی (WHO) هم راستا است و بر اهمیت آموزش های هیجانی–اجتماعی در سنین پایه تاکید می کند. با توجه به نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود آموزش مهارت های خودآگاهی به عنوان بخشی از برنامه های رسمی آموزش و پرورش در مدارس ابتدایی گنجانده شود تا زمینه ساز رشد اجتماعی سالم تر، کاهش مشکلات رفتاری و بهبود تعاملات بین فردی دانش آموزان فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

خودآگاهی ، رفتارهای اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، مهارت های زندگی ، هوش هیجانی