هوش مصنوعی و نظام تعلیم و تربیت در پرتو اندیشه های فوکو: دانش، قدرت و سوژگی در عصر یادگیری ماشینی

این مقاله به بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر نظام تعلیم و تربیت از منظر فلسفی میشل فوکو می پردازد. در عصر فناوری های نوین، هوش مصنوعی نه تنها شیوه های یادگیری را تغییر داده، بلکه ساختارهای قدرت و دانش در سیستم های آموزشی را نیز بازتعریف می کند. فوکو با تحلیل روابط بین دانش و قدرت، چارچوب نظری مناسبی برای بررسی این تحولات فراهم می آورد. مقاله با تبیین مفاهیمی چون «نظام های انضباطی» و «سوژگی» یادگیرنده، به تحلیل نحوه ی نظارت و کنترل داده های آموزشی در عصر دیجیتال می پردازد. از سوی دیگر، تغییر نقش معلم از منبع دانش به ناظر داده محور، چالش های جدی برای استقلال فکری و سوژگی یادگیرنده ایجاد کرده است. در این راستا، مقاله به پرسش می پردازد که آیا یادگیرنده در مواجهه با الگوریتم های یادگیری ماشینی قادر به حفظ استقلال و هویت فکری خود است یا خیر. هدف اصلی مقاله ارائه چارچوبی انتقادی جهت تبیین چالش ها و فرصت های نوین در نظام آموزش است تا بتوان راهکارهایی برای بازپس گیری استقلال و تقویت سوژگی یادگیرنده پیشنهاد داد. نتایج این بررسی می تواند برای سیاست گذاران آموزشی و پژوهشگران علاقه مند به همگرایی فلسفه و فناوری، راهگشای تحول در نظام های آموزشی معاصر باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، نظام تعلیم و تربیت ، میشل فوکو ، دانش و قدرت ، پان اپتیکون دیجیتال