الگوی ترکیبی نادرشاه برای ایجاد مشروعیت خاندان افشاری در عصر پساصفوی

سقوط اصفهان و پایان حکومت صفوی، موجب طرح الگوهای تازه­ای برای به ­دست آوردن حکومت در ایران شد. ملک­ محمود سیستانی تبار کیانی را پیش کشید و افغان ­ها، حکومت استکفایی به نیابت از خلافت عثمانی را مطرح کردند. به ­علاوه الگوی صفوی مبنی بر نیابت از امامان معصوم (ع)، کماکان پابرجا بود. در میان مدعیان اما، نادر افشار به حکومت رسید و به مدت ۲۳ سال در راس قدرت بود. نگارنده در پژوهش پیش رو قصد دارد با روش تحلیلی و استفاده از منابع اصلی عصر افشاریه، تلاش­های نادر را در این زمینه بکاود و به این پرسش پاسخ دهد که نادرشاه افشار برای کسب قدرت و ایجاد مبانی مشروعیت از چه الگوهایی استفاده کرد؟ با بررسی و تحلیل داده­ ها، آشکار شد که نادر در پی صفوی ­زدایی و زدودن میراث صفوی در ایران بود. شاهان متاخر صفوی با فرورفتن در تشرع و تاکید بر نیابت از امام معصوم (ع)، وظایف شاهی را تغییر داده بودند. از این رو نادرشاه با الگوبرداری از تیمور گورکانی و تلفیق سنن ترکمان و ایرانی، مشروعیت سنتی پیشاصفوی را احیاء کرد. بدین ترتیب چهره شاه ترمیم و بر رزم­ آوری سلطان تاکید شد. در این روند، سپاهیان بر روحانیون، سنیان بر شیعیان و غیر­ایرانیان بر رعایای ایرانی برتری یافتند.

کلیدواژه ها:

نادرشاه ، تیمور گورکانی ، مشروعیت ، سپاه ، سنن ترکمان ، سنت ایرانی