اثر پرایمینگ مزرعه ای بذر و محلول پاشی اسیدهای آمینه بر بعضی شاخص های رشد و عملکرد گندم دیم تحت شرایط آبیاری تکمیلی

مقدمه و اهداف: این پژوهش با هدف بررسی برهمکنش های پرایمینگ مزرعهای بذر، محلول پاشی دو نوع اسید آمینه و آبیاری تکمیلی بر بهبود برخی شاخص‎های رشد و عمکرد دانه گندم دیم انجام گرفت.   مواد و روش ها: آزمایش در سال زراعی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات کشاورزی همدان بصورت فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اول آبیاری تکمیلی در چهار سطح شامل مرحله کاشت، گلدهی، پر شدن دانه و بدون آبیاری تکمیلی بود، عامل دوم پرایمینگ مزرعهای بذر در دو سطح پرایم شده و پرایم نشده بود. عامل سوم نیز محلولپاشی آمینواسید در سه سطح متیونین، لیزین و آب خالص منظور شد.   یافتهها: آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی و پر شدن دانه بیشینه شاخص سطح برگ را به‎ترتیب ۴۵ و ۳۵ درصد و بیشینه ماده خشک کل را به ترتیب ۳/۲۴ و ۷/۱۰ درصد افزایش داد. بیشینه‎های شاخص سطح برگ و ماده خشک کل نیز با پرایمینگ مزرعه‎ای بذر در مقایسه با عدم پرایمینگ به ترتیب ۷/۷ و ۶ درصد بالاتر شد. کاربرد هر دو اسید آمینه در مقایسه با اسپری آب خالص بیشینه های شاخص سطح برگ و سرعت رشد محصول را به ترتیب ۹/۶ و ۵/۱۲ درصد افزایش داد. سرعت رشد نسبی تنها با آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی ۵/۱۲ درصد بیشتر شد. آبیاری در مرحله پر شدن دانه با کاربرد متیونین بر عملکرد دانه موثرتر از لیزین بود. محلول پاشی با هر دو نوع اسید آمینه در ترکیب با آبیاری تکمیلی هنگام گلدهی در مقایسه با تیمار شاهد (بدون آبیاری تکمیلی و بدون اسید آمینه) عملکرد دانه را حدود ۴۵ درصد افزایش داد.   نتیجهگیری: آبیاری تکمیلی در مرحله گلدهی همراه با محلولپاشی اسیدهای آمینه و پرایمینگ مزرعهای میتواند با کاهش شدت تنش خشکی باعث بهبود شاخص‎های رشد و عملکرد گندم دیم شود.

کلیدواژه ها:

تجمع ماده حشک کل ، سرعت رشد محصول ، شاخص سطح برگ ، سرعت رشد نسبی ، لیزین ، متیونین