تحلیل پارادایم نوین محیط زیستی و تمایل به پرداخت شهروندان برای خدمات اکوسیستم جنگل (مطالعه موردی: شهرستان ساری)

کارکردها و خدمات اکوسیستمی زمینه تعامل، فیزیکی، فرهنگی و اقتصادی انسان را با عرصه های طبیعی فراهم می کنند و در رفاه انسانی نقش دارند. از اینرو بررسی نگرش و رفتار جوامع جهت حفاظت از آنها اهمیت زیادی دارد. لذا هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل پارادایم نوین محیط زیستی و تمایل به پرداخت شهروندان شهرستان ساری برای خدمات اکوسیستم جنگلی این شهرستان می باشد. پژوهش حاضر از پژوهش های کاربردی و از نظر ماهیت و روش جزء پژوهش های توصیفی تحلیلی مبتنی بر پیمایش است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۱۵۰ شهروند ساروی ساکنان شهر ساری می باشد که از خدمات اکوسیستم جنگلی منطقه بهره مند می شدند. ابزار پژوهش حاضر پرسشنامه ای است که روایی آن توسط تعدادی از متخصصان جنگلداری مورد تایید قرار گرفت و پایایی گویه های ابعاد پارادایم نوین محیط زیستی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ محاسبه گردید. در این مطالعه از آزمون t تک نمونه ای جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات ابعاد پارادایم نوین محیط زیستی شامل محدودیت، رشد انسان، محوری معافیت، بشر تعادل طبیعت و بحران های محیط زیستی استفاده شد. متغیرهای اقتصادی اجتماعی در این تحقیق شامل هفت متغیر، سن، تاهل، جنسیت، شغل، سطح تحصیلات، هزینه و درآمد بوده است. در این پژوهش نتایج حاصل از بررسی پارادایم نوین محیط زیستی شهروندان نسبت به خدمات اکوسیستمی جنگل نشان داد که به ترتیب ۸۵، ۶۳، ۶۲، ۴۴ و ۴۲ درصد شهروندان با گویه های ابعاد محدودیت، رشد، بحران های محیط زیستی، تعادل، طبیعت، معافیت بشر و انسان محوری موافق و کاملا موافق هستند و ۴۹، ۴۷، ۲۸، ۲۷ و ۶ درصد به ترتیب مخالف و کاملا مخالف با ابعاد معافیت، بشر، انسان محوری، بحران های محیط زیستی، تعادل، طبیعت و محدودیت رشد هستند. همچنین یافته های حاصل از آنالیز گویه ها نشان داد که در میان گویه های پارادایم نوین محیط زیستی، ۹۵ درصد شهروندان با گویه علارقم "توانایی ها و استعداد بشر او هنوز تابع قوانین طبیعت است" و ۹۳ درصد آنها با منابع زیادی در زمین وجود دارد اگر بشر چگونگی بدست آوردن آن را یاد بگیرد و "گویه طبعیت بسیار حساس است و به سادگی از بین می رود" موافق هستند. همچنین نتایج نشان داد ۹۱ درصد شهروندان با گویه اصطلاح "بحران محیط زیستی که بشر با آن روبرو است بسیار اغراق شده است" و ۸۱ درصد با گویه "بلاخره راه چگونگی کنترل و سلطه طبیعت را پیدا خواهد کرد" و ۷۷ درصد شهروندان با گویه "هدف از خلقت انسان حکمروایی بر سایر طبیعت است" مخالف هستند. نتایج بررسی اثر ۱۵ گویه پارادایم نوین محیط زیستی بر تمایل به پرداخت شهروندان نیز نشان داد که تنها ۵ گویه از گویه های ابعاد پارادایم نوین محیط زیستی بر تمایل به پرداخت شهروندان اثری نداشته است و بقیه گویه ها به ترتیب در سطح معنی دار بوده اند.

کلیدواژه ها:

شهروند ، بحران محیط زیستی ، تعادل طبیعت ، پارادایم ، ساری