موزه های مجازی و بافته ها (مطالعه موردی: نقش موزه های مجازی در ارتقاء شیوه های حفاظت و مرمت بافته ها)

پژوهش حاضر به منظور دستیابی به راهبردهای ارتقاء شیوه های حفاظت و مرمت بافته ها در موزه ها و مجموعه های حقیقی به نقش و تاثیر موزه های مجازی پرداخته است. بخش مهمی از موزه های حقیقی و مجموعه های شخصی به بافته اختصاص دارد. منسوجات در برابر عوامل آسیب رسان در موزه ها و مجموعه های حقیقی (مانند شرایط محیطی، عوامل بیولوژیکی، مکانیسم های فیزیکی، شیمیایی و شیوه های نگهداری) بسیار حساس هستند. خارج کردن آنها از مخازن، برپا کردن نمایشگاه ها، تشکیل کارگاه ها و کلاس های آموزشی که بافته ها را به طور مستقیم در معرض شرایط گوناگون قرار می دهند، بخشی از خطرات و تهدیدهای احتمالی برای منسوجات هستند. تخریب گرایی (وندالیسم) هنری، شیوع بیماری ها و اعمال قرنطینه (مانند همه گیری کرونا)، حوادث طبیعی، جنگ ها و از این قبیل می توانند باعث تعطیلی یا تخریب موزه ها و موجودی آثار تاریخی- فرهنگی گردند.موزه ها و مجموعه های حقیقی برای به نمایش گذاردن موجودی بافته ها، با محدودیت فضا و امکانات روبرو هستند.گاهی دوری راه و مشکلات سفر، بازدید از دیگر مجموعه های بافته ها را به تعویق انداخته و یا ناممکن می سازد در نتیجه، بسیاری از نمونه ها در انبارها مغفول مانده و آسیب های جدی آنها را تهدید می نماید. پرسش اصلی تحقیق این است که چگونه موزه های مجازی می توانند به عنوان نسخه پشتیبان موزه های حقیقی به حفاظت از بافته ها و بهبود روند مرمت یاری کنند؟ طراحی موزه مجازی بافته با چه چالش هایی در این خصوص روبرو است؟ نگارنده با بکارگیری روش پژوهش اکتشافی و تکنیک مصاحبه، داده ها را جمع آوری نمود. مشارکت کنندگان ۵ عضو هیئت علمی، کارشناس و مرمت گر خبره پژوهشکده حفاظت و مرمت پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری بودند. بررسی مصاحبه های نشریات با مدیران موزه های حقیقی و مجموعه های تاریخی و فرهنگی بافته ها، مطالعه اسناد، مقالات، پایان نامه ها، گزارش های پژوهشی و کتب در خصوص آسیب شناسی موزه ها، بخش کتابخانه ای پژوهش را تشکیل می دهد.نتایج نشان می دهند موزه های مجازی جانشین موزه های حقیقی نیستند ولی می توانند در صورت طراحی مناسب پیش بینی موارد ضروری، به عنوان بازوی یاری رسان، در ارتقاء شیوه های حفاظت از بافته ها و آموزش و انتقال تجارب به مرمت گران منسوجات بسیار موثر باشند، هم چنین موزه های دیجیتالی با ایجاد بانک های اطلاعاتی می توانند زمینه ساز آشنایی علاقمندان و پژوهشگران سراسر دنیا با حوزه بافته های ایران گردند. چالش های مهم، کاربرد فناوری های مدرن در طراحی موزه های مجازی مانند اسکنرهای چندبعدی، ابزارهای اندازه گیری بسیار دقیق، تصویربرداری ۳۶۰ درجه ، برای تولید اطلاعات ضروری مرمت بافته مانند میزان ضخامت ، طرح، الگو و جهات تار و پود بافته است. به خدمت گرفتن فن آوری هایی مانند تشخیص سینگال رنگ (Color Signals) و سنجش توزیع دمای رنگ، نوع مواد به کار رفته (گیاهی یا غیرگیاهی) در رنگرزی بافته در موزه های مجازی موجب افزایش سرعت عمل مرمت گران منسوجات در روند آسیب شناسی و اقدامات نجات بخشی بافته ها می شود.

کلیدواژه ها:

بافته ها ، موزه مجازی ، حفاظت ، مرمت ، میراث فرهنگی