ارزیابی مدیریت های متداول و نوین کوددهی بر عملکرد برنج در روش خشکه کاری (مطالعه موردی: استان خوزستان)

برنج به عنوان یکی از مهم ترین محصولات استراتژیک جهان، نقش حیاتی در تامین امنیت غذایی دارد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر روش های مختلف مدیریت تغذیه بر عملکرد و بهره وری آب در کشت خشکه کاری برنج (رقم عنبوری قرمز پاکوتاه) در ایستگاه تحقیقاتی شاوور خوزستان انجام شد. آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تیمار شامل: ۱) عرف زارع، ۲) آزمون خاک، ۳) آزمون خاک + تغذیه تکمیلی و ۴) کاهش ۲۵ درصد کود شیمیایی + کودهای زیستی در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمون خاک + تغذیه تکمیلی (۴۲۷۰ کیلوگرم در هکتار) و کود زیستی با کاهش ۲۵ درصد کود شیمیایی (۴۳۵۶ کیلوگرم در هکتار) به ترتیب ۱۷ و ۱۹/۳ درصد افزایش عملکرد نسبت به عرف زارع (۳۶۵۱ کیلوگرم در هکتار) داشتند که بیشتر ناشی از افزایش تعداد خوشه در مترمربع (%۱۴-۱۰) و کارایی جذب عناصر غذایی بود. همچنین، تیمار کود زیستی با کاهش مصرف نهاده های شیمیایی، بیشترین بهره وری مصرف آب (۰/۲۵ کیلوگرم بر مترمکعب) و بهترین نسبت فایده به هزینه (۲۳/۲۵) را نشان داد. تحلیل اقتصادی تایید کرد که ترکیب کودهای زیستی با کاهش ۲۵ درصدی کودهای شیمیایی، علاوه بر حفظ عملکرد، هزینه ها را به طور معنی داری کاهش می دهد. یافته ها حاکی از آن است که تلفیق آزمون خاک با کودهای زیستی یا تغذیه مرحله ای، راهکاری موثر برای افزایش عملکرد، بهبود کارایی مصرف آب و کاهش وابستگی به نهاده های شیمیایی در کشت خشکه کاری برنج است. این روش ها به ویژه در مناطق کم آبی مانند خوزستان که با چالش شوری و محدودیت منابع آب مواجه اند، می توانند به عنوان الگویی پایدار برای کشاورزان توصیه شوند.

کلیدواژه ها:

Rice ، Water productivity ، Balanced nutrition ، Dry direct-seeding ، Economic yield ، Biofertilizers ، برنج ، بهره وری آب ، تغذیه متعادل ، خشکه کاری ، عملکرد اقتصادی ، کود زیستی