ارزیابی و انتخاب اکوتیپ‎های برتر زیره سبز با استفاده از صفات کمی و کیفی از طریق روش‎های آماری چندمتغیره در شرایط اقلیمی جیرفت

زیره سبز به‎عنوان یکی از مهم‎ترین گیاهان دارویی اهلی متحمل به خشکی در الگوی کاشت مناطق خشک و نیمه خشک کشور مورد توجه و استفاده کشاورزان می‎باشد. پایداری و افزایش تولید در زراعت این گیاه نیازمند شناسایی و معرفی اکوتیپ یا رقم اصلاح شده می‎باشد. از این رو تعداد ۶۴ اکوتیپ زیره سبز دریافتی از بانک ژن گیاهی ملی ایران طی آزمایشی در قالب طرح آماری لاتیس ساده ۸×۸ در دو تکرار در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب استان کرمان کشت شد. در این آزمایش صفات تاریخ ظهور چتر، تاریخ گلدهی، تاریخ پایان گلدهی، تاریخ رسیدگی فیزیولوژیک، تعداد چتر در بوته، چترک در چتر، تعداد دانه در چترک، تعداد دانه در چتر، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، زیست‎توده، عملکرد دانه، درصد اسانس و عملکرد اسانس یادداشت‎برداری شد. نتایج نشان داد که اختلاف معنی‎داری از لحاظ تمامی صفات مورد مطالعه برای اکوتیپ‎های زیره‎سبز وجود داشت. بطوری‎که در آماره‎های توصیفی نیز تنوع بالا در صفات تعداد دانه در بوته، زیست‎توده، عملکرد دانه و عملکرد اسانس مشاهده شد. بنابراین این صفات پتانسیل بالایی در برنامه‎های به‎نژادی زیره‎ سبز خواهند داشت. باتوجه به نتایج تجزیه‎های انجام شده اکوتیپ‎های TN-۱۷۸، TN-۱۸۰، TN-۱۶، TN-۱۵۰، TN-۱۵ وTN-۱۴۱ با توجه به بررسی تمام صفات و با در نظر گرفتن مطلوبیت و عدم مطلوبیت صفات، به‎عنوان اکوتیپ‎های برتر و پرپتانسیل گزینش و برای برنامه‎های اصلاحی پیشنهاد می‎گردند.

کلیدواژه ها:

تجزیه به عامل‎ها ، درصد اسانس ، عملکرد‎اسانس ، عملکرددانه ، SIIG