نقش ورزش در جامعه پذیری، هویت یابی و رشد اجتماعی دانش آموزان

هدف این مقاله مروری، تحلیل و بررسی نقش چندوجهی ورزش و فعالیت های بدنی در فرایندهای جامعه پذیری، هویت یابی و رشد اجتماعی دانش آموزان است. در دوران معاصر، ورزش از یک فعالیت صرفا تفریحی یا رقابتی فراتر رفته و به عنوان یک نهاد اجتماعی قدرتمند شناخته می شود که تاثیرات عمیقی بر شکل گیری شخصیت و تعاملات افراد، به ویژه در سنین حساس نوجوانی و جوانی، بر جای می گذارد. مدارس به عنوان یکی از اصلی ترین کانون های جامعه پذیری ثانویه، نقشی حیاتی در نهادینه کردن ارزش ها و هنجارهای اجتماعی دارند و در این میان، برنامه های تربیت بدنی و ورزش های گروهی به مثابه ابزاری کارآمد عمل می کنند. این پژوهش با اتکا به رویکردی توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام مند متون و پژوهش های جامعه شناختی و تربیتی، به واکاوی این مسئله می پردازد که چگونه تجربیات ورزشی دانش آموزان به درونی سازی هنجارها، توسعه مهارت های اجتماعی، شکل گیری هویت فردی و جمعی و ارتقای شادابی و سلامت روانی آن ها کمک می کند. یافته های این مرور نشان می دهد که ورزش، فضایی منحصربه فرد برای یادگیری تعامل، مدیریت هیجان، پذیرش قوانین و توسعه حس تعلق گروهی فراهم می آورد. با این حال، تاثیرات ورزش همواره مثبت نبوده و عواملی چون نحوه مدیریت برنامه های ورزشی، تاکید بیش از حد بر رقابت و نابرابری های ساختاری (مانند جنسیت و طبقه اجتماعی) می توانند این فرایندها را به چالش بکشند. در نهایت، این مقاله بر اهمیت طراحی برنامه های ورزشی مدرسه محور که آگاهانه اهداف رشد اجتماعی و هویتی را دنبال می کنند، تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

ورزش ، جامعه پذیری ، هویت یابی ، رشد اجتماعی ، دانش آموزان ، تربیت بدنی