تحلیل تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن با تاکید بر بخش کشاورزی

جامعه روستایی از دیرباز نقش اساسی در تامین نیازهای معیشتی و اقتصادی داشته است اما تحولات اقتصادی، اجتماعی و فناوری در دهه های اخیر، تغییرات قابل توجهی را در ساختار و کارکرد آن به وجود آورده است. هدف تحقیق حاضر تحلیل تغییرات ساختاری-کارکردی روستاهای شهرستان تنکابن با تاکید بر بخش کشاورزی بود. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، به شیوه پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۰۷۳۷ خانوار روستایی ساکن در دو دهستان شهرستان تنکابن بوده است. حجم نمونه با بهره گیری از فرمول دنیل۲۵۰ نفر تعیین و نمونه ها به روش نمونه گیری طبقه ای چندمرحله ای با تخصیص متناسب انتخاب شدند. برای بررسی وضعیت تغییرات ساختاری-کارکردی از داده های موجود در افق زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ استفاده شد. همچنین برای بررسی وضعیت تغییرات از دید افراد نمونه از پرسشنامه محقق ساخته بهره گرفته شد. برای اطمینان از روایی ابزار تحقیق، از پنل متخصصین استفاده شد و پایایی ابزار، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت. در تحقیق حاضر برای تعیین ساختار قالب اقتصادی شهرستان تنکابن از روش بوژوگارینه استفاده شد. نتایج نشان داد که شهرستان تنکابن تا دوره ۱۳۸۵ دارای نقش غالب کشاورزی بوده است اما پس آن و طی دوره دهه ۹۰ به بعد تبدیل به یک شهرستان چندنقشی شده است و به نظر می رسد طی دوره های آتی به سمت نقش بازرگانی یا خدماتی حرکت خواهد نمود. این امر حاکی از کاهش نقش کشاورزی در ساختار قالب اقتصادی شهرستان خواهد بود. براساس نتایج در روستاهای مورد مطالعه، جمعیت روستایی فعال در کشاورزی، بافت تاریخی روستاها و درآمد کشاورزی به نسبت هزینه های خانوار عموما کاهش یافته است. این درحالی است که از دید افراد نمونه تغییر کاربری اراضی و ساخت و ساز در روستا طی دوره مذکور به شدت افزایش یافته است و همزمان میزان تولید و عملکرد محصولات زراعی، باغی و دامی کاهش یافته است.

کلیدواژه ها:

توسعه روستایی ، تغییرات ساختاری ، تغییرات کارکردی ، ساختار قالب اقتصادی