تحلیل و ارزیابی وضعیت توسعه پایدار روستاهای پیراشهری با روش تحلیل ساختار و گام آینده محور (مطالعه مورد: روستاهای پیرامون شهر بجنورد)

تاثیر شهرها اگرچه به عنوان محرکی برای توسعه پایدار روستاها قلمداد می شوند، اما در صورت عدم مدیریت صحیح می توانند به چالش هایی جدی برای هر دو محیط شهری و روستایی تبدیل شوند. شناخت این چالش ها و تلاش برای کاهش اثرات منفی آن ها بر روی ساختار و کارکرد سکونتگاه های روستایی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف ارزیابی وضعیت توسعه پایدار روستاهای پیرامون شهر بجنورد و شناسایی عوامل موثر بر آن، از روش تحلیل ساختار و سناریو نویسی استفاده نموده است. باتوجه به ماهیت تحقیق، افراد نمونه (۲۰ نفر) از میان کارشناسان متخصص به روش گلوله برفی انتخاب گردید.جهت تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گیری از مدل MicMac، عوامل کلیدی موثر بر توسعه پایدار این روستاها شناسایی و روابط بین آن ها تحلیل شدند. برای تدوین سناریوها از نرم افزار Morpholاستفاده شده است. سپس از بین دو هزار سناریوی دارای اعتبار ۵ سناریو با اینرسی بالا انتخاب گردید. که در بین این ۵ سناریو، سناریو اول با بالاترین درصد احتمال وقوع و تکرار بالا۹۰% مورد تحلیل قرار گرفت. تحلیل سناریوها حاکی از آن است که شهر بجنورد به عنوان مرکز استان، علی رغم پتانسیل های موجود، هنوز نتوانسته به عنوان یک پیشران قوی در توسعه پایدار روستاهای اطراف عمل کند. توسعه پایدار روستاهای پیرامون بجنورد با بیشترین سناریوی بدبینانه(۵ عدد) در زمینه های(اشتغال، کشاورزی، موقعیت مرزی، خشکسالی، منابع آب شرب) مواجه هستند. همچنین در زمینه(مدیریت کلان، خدمات درمانی و اموزشی) با وضعیت بینابینی مواجه است که با توجه به روند موجود به سمت وضعیت بدبینانه در حال تغییر وضعیت هستند. جهت دستیابی به توسعه پایدار در روستاهای مورد مطالعه، پیشنهاد می شود که سیاست های حمایتی از بخش کشاورزی، منابع آبی، گردشگری و صنایع کوچک و متوسط تقویت شود، در زیرساخت های روستایی سرمایه گذاری شود و مشارکت جوامع محلی در تصمیم گیری ها افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، روستا ، تحلیل ساختار ، شهر بجنورد