نظریه های بهره برداری از منابع طبیعی

منابع طبیعی یکی از نعمت های خدادادی است که استفاده شایسته از آن ها باعث رشد اقتصادی و پیشرفت کشورها شده، در مقابل، استفاده نادرست، پیامدهای ناگواری را به دنبال داشته، آفتی برای اصل رشد و توسعه اقتصاد شمرده می شود. بهره برداری از منابع طبیعی در کشورهای گوناگون و در طول سالیان متمادی شیوه های گوناگونی را تجربه کرده است. این شیوه ها که با نوع مالکیت آن منابع مرتبط هستند به خصوصی ،دولتی، گروهی خصوصی و دسترس آزاد تقسیم می شوند. هر یک از این شیوه ها نقاط قوت و ضعفی دارند. در نظام حقوقی اسلام، با توجه به نگاه خاص به دولت و ترسیم دولتی قدرتمند بر اساس حکومت ولایی تحت سرپرستی پیامبر و امام مالکیت اولیه بخش قابل توجهی از منابع طبیعی، تحت مالکیت دولت یا تحت نظارت او قرار داده شده است؛ باوجوداین، نهادها و راهکارهای گوناگونی در این نظام برای استفاده بخش خصوصی از منابع قرار داده شده است. حفظ، احیاء، توسعه و بهره برداری اصولی و بهینه از منابع طبیعی پایه همچون جنگل ها، مراتع، بیشه های طبیعی، اراضی ساحلی و حفاظت از آب وخاک کشور در راستای توسعه پایدار امری ضروری است. توسعه زمانی پایدار خوانده می شود که مخرب نباشد و امکان حفظ منابع به شمول منابع زیرزمینی، معادن، آب، خاک، منابع ژنتیکی، گیاهی و جانوری را برای آیندگان فراهم کند. در توسعه پایدار، اصل این است که منابع طبیعی به گونه ای محافظت شوند که نسل های آینده دست کم بتوانند به اندازه نسل کنونی از آن بهره مند شوند. در این مقاله ضمن تعریف منابع طبیعی و توسعه پایدار، به بیان دیدگاه های مختلف در خصوص توسعه پایدار و نیز اهمیت و ضرورت حفاظت از منابع طبیعی در راستای توسعه پایدار پرداخته می شود.

کلیدواژه ها:

بهره برداری ، منابع طبیعی ، نظریه های بهره برداری از منابع طبیعی ، انواع مالکیت