بررسی اثر تغییر اقلیم در افزایش پدیده گردوغبار در ایران

تغییر اقلیم به عنوان یکی از چالش های جهانی قرن بیست ویکم، تاثیرات متعددی بر چرخه های طبیعی و انسانی داشته است. یکی از پیامدهای بارز تغییر اقلیم، افزایش فراوانی و شدت طوفان های گردوغبار است که به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک مانند ایران به طور محسوس مشاهده می شود. هدف از این پژوهش، بررسی رابطه میان تغییر الگوهای اقلیمی و روند وقوع پدیده گردوغبار در ایران طی دو دهه اخیر است. بدین منظور از داده های اقلیمی شامل بارش، دما، و شاخص خشکسالی(SPI در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ و داده های گردوغبارPM۱۰ ) در ایستگاه های منتخب استفاده شد. روش تحقیق شامل تحلیل روند داده ها با استفاده از آزمون های من-کندال و رگرسیون خطی، و همچنین بررسی همبستگی میان شاخص های اقلیمی و دفعات وقوع گردوغبار بود. نتایج نشان داد کاهش میزان بارندگی و افزایش دمای متوسط سالانه، نقش موثری در افزایش دفعات و شدت طوفان های گردوغبار ایفا کرده است. بیشترین همبستگی بین کاهش بارش و افزایش رخداد گردوغبار در مناطق جنوب غربی و جنوب شرقی کشور مشاهده شد. این یافته ها بر اهمیت تدوین سیاست های مدیریت منابع آب، مقابله با بیابان زایی و تطبیق با تغییر اقلیم تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، گردوغبار ، خشکسالی ، ایران ، شاخص SPI